Zadanie 35 — maj 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Kwas 4-aminobenzoesowy (PABA) jest substratem do produkcji niektórych leków oraz

jednym z substratów enzymatycznej syntezy kwasu foliowego. Poniżej przedstawiono

schemat syntezy kwasu 4-aminobenzoesowego z toluenu.

Zadanie 35 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

Poniżej wymieniono sześć odczynników:

1. KMnO4 (aq) / H2SO4 (aq) 2. HCl (aq) / Zn (s) 3. NH4Cl (aq)

4. HNO3 (stężony) / H2SO4 (stężony) 5. odczynnik Tollensa 6. NaOH (aq)

Spośród wymienionych odczynników wybierz wszystkie te, które należy zastosować w kolejnych etapach syntezy PABA (reakcje I–III). Napisz numery, którymi oznaczono wzory tych odczynników.

Reakcja I: …

Reakcja II: …

Reakcja III: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozpoznaj kolejno wprowadzenie NO2, utlenienie grupy bocznej i redukcję NO2.

Podpowiedź 2

Porównaj te trzy zmiany z listą sześciu odczynników.

Podpowiedź 3

Wpisz I: 4, II: 1, III: 2.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Reakcja I: 4

Reakcja II: 1

Reakcja III: 2

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne dobranie odczynników w reakcjach I–III.

1 pkt – poprawne dobranie odczynników w dwóch reakcjach.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Najpierw nitrujemy toluen mieszaniną HNO3/H2SO4, wybierając pokazany izomer para: odczynnik 4. Potem utleniamy grupę metylową do COOH zakwaszonym KMnO4, numer 1.

W III Zn/HCl redukuje NO2 do protonowanej grupy aminowej, więc wybieramy 2; jej odprotonowanie pokazano późniejszą strzałką. Nitrowanie przed utlenieniem jest istotne dla kierowania para zamiast meta. Nie dobieramy NH4Cl tylko dlatego, że produkt zawiera azot.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Reakcja I: 4

Reakcja II: 1

Reakcja III: 2

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_05_glowny_35

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania