Zadanie 31 — maj 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 30–32.

Fosgen to silnie trujący związek o wzorze COCl2. W reakcjach fosgenu z alkoholami otrzymuje

się odpowiednie estry kwasu węglowego, a w procesach polikondensacji z udziałem fosgenu

powstają poliwęglany – szeroko stosowane tworzywa zastępujące szkło.

Substratami do otrzymywania fosgenu są tlenek węgla(II) i chlor. W mieszaninie tych gazów

zachodzi – pod wpływem światła – odwracalna reakcja opisana równaniem:

CO (g) + Cl2 (g) ⇌ COCl2 (g)

Napisz równanie reakcji fosgenu z metanolem w stosunku molowym 1 : 2. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zachowaj węgiel karbonylowy COCl2 i podstaw oba atomy Cl.

Podpowiedź 2

Każda cząsteczka metanolu dostarcza fragment alkoholowy oraz proton do HCl.

Podpowiedź 3

Narysuj fosgen + 2 metanole → węglan dimetylu + 2HCl.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 31 — oryginalny fragment CKE, s.30

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Dwa atomy chloru fosgenu są zastępowane dwiema grupami pochodzącymi od metanolu. Powstaje dimetylowy ester kwasu węglowego i dwa HCl.

Stosunek fosgen:metanol wynosi 1:2, a pozostały karbonyl należy do części węglanowej produktu. Nie rysujemy estru zwykłego kwasu karboksylowego z jednym fragmentem alkoholowym. Wzory półstrukturalne przedstawiono na grafice; bilans obejmuje trzy C, osiem H i dwa Cl po każdej stronie równania.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 31 — oryginalny fragment CKE, s.30
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_05_glowny_31

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania