W temperaturze 25 °C rozpuszczalność amoniaku w wodzie jest równa 46 g w 100 g wody.
Na podstawie: K. H. Lautenschläger i in., Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007.
Oblicz pH wodnego roztworu amoniaku nasyconego w tej temperaturze, jeżeli jego gęstość jest równa 𝟎, 𝟗𝟏 𝐠 ∙ 𝐜𝐦−𝟑. Wynik końcowy zaokrąglij do pierwszego miejsca po przecinku.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zsumuj masy amoniaku i wody, a następnie wyznacz objętość z gęstości.
Podpowiedź 2
Oblicz stężenie NH3 i użyj równowagi słabej zasady, nie [OH−] = c.
Podpowiedź 3
Policz pierwiastek z Kb·c i logarytm bez przedwczesnego zaokrąglania; poprawny rachunek daje około 12,2.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

⇒

⇒
pH = 14 – pOH = 14 – 1,745 = 12,255 ≈ 𝟏𝟐, 𝟑
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej
metody i poprawnych obliczeń.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia pH,
poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku jako wielkości niemianowanej
w zaokrągleniu do pierwszego miejsca po przecinku.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
LUB
• podanie wyniku z jednostką,
LUB
• podanie wyniku z niewłaściwą dokładnością.
ALBO
– poprawne obliczenie wartości stężenia jonów OH−.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Roztwór zawiera 46 g NH3 w 146 g całości. Przy gęstości 0,91 g·cm−3 objętość wynosi około 0,1604 dm3, a stężenie około 16,87 mol·dm−3.
W modelu zadania dla Kb = 1,8·10−5 otrzymujemy [OH−] ≈ √(Kb·c) ≈ 0,01742 mol·dm−3 i pH ≈ 12,24, czyli 12,2. Historyczny klucz podaje 12,3 wskutek błędu obliczenia logarytmu; oddzielna uwaga pokazuje tę rozbieżność. Nie stosujemy pełnej dysocjacji słabej zasady.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

⇒

⇒
pH = 14 – pOH = 14 – 1,745 = 12,255 ≈ 𝟏𝟐, 𝟑
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej
metody i poprawnych obliczeń.