Zadanie 13 — maj 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Badano reakcje mocnego kwasu HA i słabego kwasu HX z mocną zasadą. W tym celu

wykonano miareczkowanie wodnych roztworów tych kwasów za pomocą wodnego roztworu

wodorotlenku potasu – zgodnie z poniższym opisem.

Umieszczono w zlewce 20,0 cm3 roztworu wybranego kwasu o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3

i zmierzono pH tego roztworu. Następnie do zlewki z roztworem kwasu dodawano porcjami

wodny roztwór KOH o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3. Po dodaniu każdej porcji roztworu

wodorotlenku mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Punkt równoważnikowy (PR) został

osiągnięty po dodaniu takiej objętości roztworu KOH, w jakiej liczba moli zasady jest równa

liczbie moli kwasu. Uzyskane wyniki przedstawiono w formie wykresu zależności mierzonego

pH od objętości roztworu KOH – naniesione punkty połączono, w wyniku czego otrzymano

krzywą miareczkowania.

Poniżej przedstawiono krzywą miareczkowania wodnego roztworu jednego z tych kwasów

(HA albo HX) wodnym roztworem wodorotlenku potasu.

Zadanie 13 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.

Rozstrzygnij, czy przedstawiony wykres ilustruje wyniki miareczkowania wodnego roztworu słabego kwasu HX wodnym roztworem KOH w opisanym doświadczeniu.

Odpowiedź uzasadnij – przytocz dwa różne argumenty.

Rozstrzygnięcie: …

Uzasadnienie:

1 …

2 …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odczytaj pH przed dodaniem zasady i w punkcie równoważnikowym.

Podpowiedź 2

Dla słabego kwasu o tym stężeniu oczekiwalibyśmy początkowego pH > 1 i końcowego pH > 7.

Podpowiedź 3

Odpowiedz NIE, podając osobno początkowe pH = 1 oraz pH = 7 w punkcie równoważnikowym.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Rozstrzygnięcie: nie

Przykładowe uzasadnienia:

Argument odwołujący się do początkowej wartości pH:

• Wyjściowy roztwór słabego kwasu HX (przed dodaniem do niego pierwszej kropli

wodnego roztworu KOH) powinien mieć pH > 1,0 ALBO pH ≠1.

• Roztwór kwasu o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3 ma pH = 1,0.

ORAZ

Argument odwołujący się do wartości pH w punkcie równoważnikowym:

• Po dodaniu 20,00 cm3 wodnego roztworu KOH otrzymano roztwór o pH = 7,0.

• Przy równych objętościach roztworu kwasu i zasady (o jednakowych stężeniach)

pH = 7,0.

• Gdyby miareczkowano słaby kwas, punkt równoważnikowy powinien znajdować się przy

pH roztworu innym/wyższym niż 7.

• W punkcie równoważnikowym pH otrzymanego roztworu jest równe 7, co oznacza, że

powstała sól mocnego kwasu i mocnej zasady.

Odpowiedź CKE 13 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Uwaga 2.: Odpowiedź: „pH kwasu jest bardzo niskie”, jest niewystarczająca.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie zawierające dwa poprawne argumenty

odwołujące się do początkowej wartości pH roztworu oraz do wartości pH w punkcie

równoważnikowym.

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie zawierające jeden poprawny argument.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Wykres nie odpowiada słabemu HX. Pierwszy argument: roztwór 0,10 mol·dm−3 ma początkowe pH = 1, co w tym modelu wskazuje całkowitą dysocjację mocnego jednoprotonowego kwasu.

Drugi: po dodaniu równoważnej porcji KOH pH = 7, zamiast zasadowego odczynu soli słabego kwasu. Są to dwa niezależne odczyty z różnych części krzywej. Sama stromość końcowego skoku nie zastępuje obu wymaganych argumentów.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Rozstrzygnięcie: nie

Przykładowe uzasadnienia:

Argument odwołujący się do początkowej wartości pH:

• Wyjściowy roztwór słabego kwasu HX (przed dodaniem do niego pierwszej kropli

wodnego roztworu KOH) powinien mieć pH > 1,0 ALBO pH ≠1.

• Roztwór kwasu o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3 ma pH = 1,0.

ORAZ

Argument odwołujący się do wartości pH w punkcie równoważnikowym:

• Po dodaniu 20,00 cm3 wodnego roztworu KOH otrzymano roztwór o pH = 7,0.

• Przy równych objętościach roztworu kwasu i zasady (o jednakowych stężeniach)

pH = 7,0.

• Gdyby miareczkowano słaby kwas, punkt równoważnikowy powinien znajdować się przy

pH roztworu innym/wyższym niż 7.

• W punkcie równoważnikowym pH otrzymanego roztworu jest równe 7, co oznacza, że

powstała sól mocnego kwasu i mocnej zasady.

Odpowiedź CKE 13 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Uwaga 2.: Odpowiedź: „pH kwasu jest bardzo niskie”, jest niewystarczająca.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_05_glowny_13

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania