Zadanie 9 — maj 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

W wodnych roztworach słabych kwasów jednoprotonowych zachodzi dysocjacja. Dla danej

wartości stężenia molowego roztworu i w danej temperaturze ustala się stan równowagi

między cząsteczkami i jonami obecnymi w roztworze.

Na poniższym wykresie przedstawiono zależność stopnia dysocjacji (α) dwóch kwasów

jednoprotonowych HX i HQ od stężenia molowego roztworu w temperaturze 20 °C.

Zadanie 9 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 8.

Rozstrzygnij, na podstawie analizy danych zamieszczonych na wykresie, który kwas

(HX czy HQ) jest mocniejszy. Zaznacz jego wzór. Odpowiedź uzasadnij.

HX … HQ

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wybierz jedną wspólną wartość stężenia na osi poziomej.

Podpowiedź 2

Sprawdź, która krzywa daje wyższy stopień dysocjacji przy tym samym c.

Podpowiedź 3

Wskaż HX jako mocniejszy kwas, wyraźnie podając porównanie przy jednakowym stężeniu i temperaturze.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 9 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

Uzasadnienie:

Dla danej wartości stężenia molowego roztworu dysocjacja kwasu HX zachodzi w większym

stopniu ALBO z większą wydajnością niż dysocjacja kwasu HQ.

Uwaga 1.: Odpowiedź: „Dysocjacja kwasu HX zachodzi w większym stopniu”, jest

niewystarczająca …

Uwaga 2.: Odpowiedź: „Kwas HX ma wyższy stopień dysocjacji niezależnie od stężenia

lub w zależności od stężenia”, jest nieprecyzyjna i niezgodna z przedstawionym wykresem.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzoru kwasu oraz poprawne uzasadnienie.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Porównujemy stopnie dysocjacji przy tej samej temperaturze i tym samym stężeniu początkowym obu kwasów. Na wykresie HX ma wtedy większy α, czyli większa część jego cząsteczek oddała proton.

Jest więc mocniejszy od HQ. Nie porównujemy dwóch dowolnie wybranych punktów o różnych stężeniach, ponieważ samo rozcieńczenie zwiększa α słabego kwasu. Warunek jednakowego stężenia jest konieczną częścią uzasadnienia.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 9 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

Uzasadnienie:

Dla danej wartości stężenia molowego roztworu dysocjacja kwasu HX zachodzi w większym

stopniu ALBO z większą wydajnością niż dysocjacja kwasu HQ.

Uwaga 1.: Odpowiedź: „Dysocjacja kwasu HX zachodzi w większym stopniu”, jest

niewystarczająca …

Uwaga 2.: Odpowiedź: „Kwas HX ma wyższy stopień dysocjacji niezależnie od stężenia

lub w zależności od stężenia”, jest nieprecyzyjna i niezgodna z przedstawionym wykresem.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_05_glowny_09

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania