W poniższej tabeli podano wzory dwóch związków organicznych: alkoholu benzylowego
i etylobenzenu, a także wartości masy molowej oraz temperatury wrzenia tych związków.
Wzór | Masa molowa, g ∙ mol−1 | Temperatura wrzenia, ℃ | |
|---|---|---|---|
Alkohol benzylowy | ![]() | 108 | 205 |
Etylobenzen | ![]() | 106 | 136 |
Na podstawie: T. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.
Rozstrzygnij, który związek – alkohol benzylowy czy etylobenzen – jest substancją bardziej lotną. Wyjaśnij, dlaczego alkohol benzylowy i etylobenzen znacznie różnią się wartościami temperatury wrzenia. Odnieś się do wpływu różnicy w budowie cząsteczek obu związków na ich właściwości fizykochemiczne.
Rozstrzygnięcie: …
Wyjaśnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Niższa temperatura wrzenia wskazuje większą lotność.
Podpowiedź 2
Porównaj obecność grupy OH i zdolność tworzenia wiązań wodorowych między cząsteczkami.
Podpowiedź 3
Wskaż etylobenzen i silniejsze oddziaływania wodorowe alkoholu benzylowego.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rozstrzygnięcie: etylobenzen
Wyjaśnienie:
Cząsteczki etylobenzenu nie mają budowy polarnej i nie tworzą między sobą wiązań
wodorowych (z uwagi na brak obecności grupy –OH). Pomiędzy cząsteczkami alkoholu
(zawierającymi polarną grupę –OH) tworzą się wiązania wodorowe (O–H∙∙∙O).
Uwaga 1.: W rozwiązaniu zdającego musi zostać uwzględniona obecność odziaływań
międzycząsteczkowych. Wskazanie tylko elementów budowy cząsteczek alkoholu
i węglowodoru jest niewystarczające.

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne wyjaśnienie zawierające odwołanie do
konsekwencji różnicy w budowie cząsteczek etylobenzenu i alkoholu benzylowego.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Bardziej lotny jest etylobenzen, który wrze przy 136 °C, znacznie niżej niż alkohol benzylowy przy 205 °C. Oba związki mają zbliżone masy molowe, więc główna różnica wynika z oddziaływań międzycząsteczkowych.
Grupa OH alkoholu umożliwia tworzenie wiązań wodorowych, których etylobenzen nie tworzy między swoimi cząsteczkami. Ich pokonanie wymaga dodatkowej energii. Nie wyjaśniamy wrzenia zrywaniem kowalencyjnego wiązania C–O wewnątrz alkoholu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rozstrzygnięcie: etylobenzen
Wyjaśnienie:
Cząsteczki etylobenzenu nie mają budowy polarnej i nie tworzą między sobą wiązań
wodorowych (z uwagi na brak obecności grupy –OH). Pomiędzy cząsteczkami alkoholu
(zawierającymi polarną grupę –OH) tworzą się wiązania wodorowe (O–H∙∙∙O).
Uwaga 1.: W rozwiązaniu zdającego musi zostać uwzględniona obecność odziaływań
międzycząsteczkowych. Wskazanie tylko elementów budowy cząsteczek alkoholu
i węglowodoru jest niewystarczające.


