Pewien związek organiczny jest pochodną alkanu. W cząsteczce tego związku są jednakowe
grupy funkcyjne. Ta substancja reaguje ze świeżo strąconym wodorotlenkiem miedzi(II).
Cząsteczka tego związku ma masę równą 1,53 ∙ 10−22 g.
W wyniku całkowitego spalenia próbki tego związku o masie 1,38 g jako jedyne produkty
otrzymano 1,98 g CO2 i 1,08 g H2O.
Na podstawie obliczeń ustal wzór półstrukturalny (grupowy) opisanego związku organicznego. Następnie uzupełnij poniższe zdanie – wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w nawiasie.
Obliczenia:
Wzór półstrukturalny (grupowy):
Po dodaniu do bezbarwnego wodnego roztworu opisanego związku zawiesiny świeżo
strąconego wodorotlenku miedzi(II) osad tego wodorotlenku roztwarza się i powstaje
(szafirowy / fioletowy) roztwór.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyznacz masę molową z masy cząsteczki i niezależnie skład ze spalania.
Podpowiedź 2
Tlen związku oblicz z różnicy mas, a stosunek moli sprowadź do całkowitych liczb.
Podpowiedź 3
Rozpoznaj C3H8O3 jako glicerol, narysuj triol i wybierz szafirowy roztwór.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE



Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wzoru
półstrukturalnego (grupowego) opisanego związku.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych.
LUB
– niepodanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) opisanego związku.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
ORAZ
1 pkt – poprawne uzupełnienie zdania.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Uwaga:
1. Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku końcowego od przyjętych zaokrągleń

Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Masa jednej cząsteczki daje M ≈ 1,53·10−22·6,02·1023 ≈ 92 g·mol−1. Ze spalania otrzymujemy 0,045 mol C i 0,120 mol H, a z różnicy mas 0,045 mol O.
Stosunek 3:8:3 daje C3H8O3, zgodny z masą molową. Jednakowe grupy funkcyjne i kompleksowanie Cu(OH)2 wskazują glicerol, propano-1,2,3-triol. Jego wzór rysujemy z trzema OH; powstający roztwór ma barwę szafirową, nie biuretową fioletową.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem


