Źródło
Informacja do zadania 20.
Niektóre czynniki utleniające powodują rozszczepienie wiązania podwójnego i rozpad
cząsteczek alkenów na dwa fragmenty. Działanie gorącym, zakwaszonym wodnym
roztworem manganianu(VII) potasu na alkeny może prowadzić do rozszczepienia
podwójnych wiązań i do utlenienia powstałych fragmentów cząsteczek. Produkty takiego
rozpadu alkenów zależą od tego, z iloma atomami wodoru były połączone atomy węgla
tworzące podwójne wiązanie. Ilustruje to poniższy schemat:

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000.
Przeprowadzono doświadczenie ilustrujące różnicę właściwości dwóch ciekłych
węglowodorów: benzenu i heks-1-enu. Oba związki umieszczono pod wyciągiem w dwóch
oddzielnych probówkach, następnie do każdej probówki dodano zakwaszony wodny roztwór
KMnO4, zawartość probówek ogrzano i wymieszano. Zaobserwowano, że w obu probówkach
powstały dwie ciekłe warstwy, ale tylko w probówce, w której znajdował się heks-1-en,
nastąpiło odbarwienie warstwy wodnej.
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) organicznego produktu rozpadu cząsteczki heks-1-enu w opisanym doświadczeniu.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przetnij wiązanie C1=C2 i policz węgle każdego fragmentu.
Podpowiedź 2
Końcowy fragment jednowęglowy daje CO2, a pięciowęglowy kwas.
Podpowiedź 3
Narysuj kwas pentanowy jako produkt organiczny.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) produktu organicznego.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W gorącym zakwaszonym KMnO4 wiązanie podwójne heks-1-enu zostaje rozszczepione. Końcowy węgiel z dwoma H utlenia się do CO2, a drugi węgiel alkenowy z jednym H tworzy grupę karboksylową.
Pozostający organiczny fragment ma pięć atomów węgla, więc jest kwasem pentanowym. Nie rysujemy kwasu heksanowego ani diolu; te produkty nie odpowiadają opisanemu silnemu utlenieniu z rozszczepieniem. Wymagany wzór jest na grafice klucza.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
