Zadanie 30 — maj 2022 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 29–30.

Sekwencję aminokwasów w peptydach przedstawia się najczęściej za pomocą trzyliterowych

kodów aminokwasów. W tej notacji z lewej strony umieszcza się kod aminokwasu, którego

reszta zawiera wolną grupę aminową połączoną z atomem węgla α (tzw. N-koniec).

Analiza składu pewnego pentapeptydu wykazuje, że powstał on z pięciu różnych

aminokwasów. Cztery z aminokwasów, które zidentyfikowano podczas analizy, to: Gly, Cys,

Phe, Leu. Piąty aminokwas, którego nie udało się zidentyfikować, oznaczono jako Xxx.

Ustalono ponadto, że ten aminokwas stanowi N-koniec peptydu.

Podczas częściowej hydrolizy badanego pentapeptydu otrzymano następujące peptydy:

Cys-Leu-Phe … Gly-Cys-Leu … Xxx-Gly … Leu-Phe

Zadanie 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 21.

We wzorze pochodnej fenylotiohydantoiny grupa R oznacza łańcuch boczny

N-końcowego aminokwasu analizowanego peptydu.

Na podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 1996.

Badany pentapeptyd poddano opisanemu procesowi i ustalono, że uzyskana pochodna

fenylotiohydantoiny ma masę molową równą 206 g × mol−1.

Oblicz masę molową grupy R aminokwasu Xxx oraz zidentyfikuj badany aminokwas –

napisz trzyliterowy kod tego aminokwasu.

Obliczenia:

Trzyliterowy kod aminokwasu Xxx obecnego w pentapeptydzie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oddziel w podanym wzorze grupę R od stałej części pochodnej.

Podpowiedź 2

Od masy 206 odejmij masę tej stałej części 191 g·mol−1.

Podpowiedź 3

Rozpoznaj grupę o wkładzie 15 g·mol−1 jako metylową i wpisz Ala.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Masa molowa pochodnej fenylotiohydantoiny: M= 191 + M R

Masa molowa łańcucha bocznego: MR = 206 g·mol⁻¹ − 191 g·mol⁻¹ = 15 g·mol⁻¹.

Trzyliterowy kod aminokwasu Xxx obecnego w pentapeptydzie: Ala

Uwaga: Każda poprawna metoda i poprawnie wykonane obliczenia prowadzące do

jednoznacznej identyfikacji alaniny są oceniane pozytywnie.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawna identyfikacja aminokwasu i poprawne napisanie kodu aminokwasu.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak rozwiązania

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Z wzoru pochodnej wyznaczamy stały fragment niezawierający R o masie molowej 191 g·mol−1. Zatem wkład grupy bocznej to 206 − 191 = 15 g·mol−1.

Odpowiada mu grupa metylowa, charakterystyczna dla alaniny. Nierozpoznana reszta Xxx ma więc kod Ala. Nie porównujemy masy całej pochodnej bezpośrednio z masami wolnych aminokwasów, ponieważ pochodna zawiera dodatkowy fragment odczynnika.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Masa molowa pochodnej fenylotiohydantoiny: M= 191 + M R

Masa molowa łańcucha bocznego: MR = 206 g·mol⁻¹ − 191 g·mol⁻¹ = 15 g·mol⁻¹.

Trzyliterowy kod aminokwasu Xxx obecnego w pentapeptydzie: Ala

Uwaga: Każda poprawna metoda i poprawnie wykonane obliczenia prowadzące do

jednoznacznej identyfikacji alaniny są oceniane pozytywnie.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2022_05_glowny_30

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania