Źródło
Informacja do zadań 29–30.
Sekwencję aminokwasów w peptydach przedstawia się najczęściej za pomocą trzyliterowych
kodów aminokwasów. W tej notacji z lewej strony umieszcza się kod aminokwasu, którego
reszta zawiera wolną grupę aminową połączoną z atomem węgla α (tzw. N-koniec).
Analiza składu pewnego pentapeptydu wykazuje, że powstał on z pięciu różnych
aminokwasów. Cztery z aminokwasów, które zidentyfikowano podczas analizy, to: Gly, Cys,
Phe, Leu. Piąty aminokwas, którego nie udało się zidentyfikować, oznaczono jako Xxx.
Ustalono ponadto, że ten aminokwas stanowi N-koniec peptydu.
Podczas częściowej hydrolizy badanego pentapeptydu otrzymano następujące peptydy:
Cys-Leu-Phe … Gly-Cys-Leu … Xxx-Gly … Leu-Phe

We wzorze pochodnej fenylotiohydantoiny grupa R oznacza łańcuch boczny
N-końcowego aminokwasu analizowanego peptydu.
Na podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 1996.
Badany pentapeptyd poddano opisanemu procesowi i ustalono, że uzyskana pochodna
fenylotiohydantoiny ma masę molową równą 206 g × mol−1.
Oblicz masę molową grupy R aminokwasu Xxx oraz zidentyfikuj badany aminokwas –
napisz trzyliterowy kod tego aminokwasu.
Obliczenia:
Trzyliterowy kod aminokwasu Xxx obecnego w pentapeptydzie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel w podanym wzorze grupę R od stałej części pochodnej.
Podpowiedź 2
Od masy 206 odejmij masę tej stałej części 191 g·mol−1.
Podpowiedź 3
Rozpoznaj grupę o wkładzie 15 g·mol−1 jako metylową i wpisz Ala.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Masa molowa pochodnej fenylotiohydantoiny: M= 191 + M R
Masa molowa łańcucha bocznego: MR = 206 g·mol⁻¹ − 191 g·mol⁻¹ = 15 g·mol⁻¹.
Trzyliterowy kod aminokwasu Xxx obecnego w pentapeptydzie: Ala
Uwaga: Każda poprawna metoda i poprawnie wykonane obliczenia prowadzące do
jednoznacznej identyfikacji alaniny są oceniane pozytywnie.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna identyfikacja aminokwasu i poprawne napisanie kodu aminokwasu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak rozwiązania
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z wzoru pochodnej wyznaczamy stały fragment niezawierający R o masie molowej 191 g·mol−1. Zatem wkład grupy bocznej to 206 − 191 = 15 g·mol−1.
Odpowiada mu grupa metylowa, charakterystyczna dla alaniny. Nierozpoznana reszta Xxx ma więc kod Ala. Nie porównujemy masy całej pochodnej bezpośrednio z masami wolnych aminokwasów, ponieważ pochodna zawiera dodatkowy fragment odczynnika.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Masa molowa pochodnej fenylotiohydantoiny: M= 191 + M R
Masa molowa łańcucha bocznego: MR = 206 g·mol⁻¹ − 191 g·mol⁻¹ = 15 g·mol⁻¹.
Trzyliterowy kod aminokwasu Xxx obecnego w pentapeptydzie: Ala
Uwaga: Każda poprawna metoda i poprawnie wykonane obliczenia prowadzące do
jednoznacznej identyfikacji alaniny są oceniane pozytywnie.