Benzen wykazuje całkowitą odporność na działanie wodnego roztworu KMnO4, ale grupy
alkilowe przy pierścieniu benzenowym są podatne na utlenianie. Każda grupa alkilowa ulega
utlenieniu aż do momentu, gdy powstanie z niej grupa karboksylowa związana bezpośrednio
z pierścieniem aromatycznym.
Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000.
Uzupełnij poniższe schematy. Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone kwasów karboksylowych powstających w wyniku całkowitego utlenienia poniższych związków roztworem KMnO4.



Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zaznacz położenia wszystkich grup alkilowych względem siebie.
Podpowiedź 2
Każdy utleniany łańcuch daje jedną grupę COOH bezpośrednio przy pierścieniu.
Podpowiedź 3
Narysuj kolejno kwas tereftalowy, ftalowy i benzoesowy, zachowując właściwe miejsca połączenia COOH.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE



Uwaga: Zapis grupy –COOH jako –HCOO albo –HOOC jest błędny.
Wzory produktów ubocznych nie podlegają ocenie.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie trzech schematów – poprawne napisanie wzorów
półstrukturalnych (grupowych) lub uproszczonych związków organicznych.
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch schematów – poprawne napisanie wzorów
półstrukturalnych (grupowych) lub uproszczonych związków organicznych.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Utlenianie przekształca każdą wskazaną grupę alkilową z wodorem benzylowym w COOH przy pierścieniu. Z para-ksylenu powstaje kwas benzeno-1,4-dikarboksylowy, z sąsiednich grup etylowej i metylowej kwas benzeno-1,2-dikarboksylowy, a z izopropylobenzenu kwas benzoesowy.
Zachowujemy pozycje podstawników; długość utlenianego łańcucha nie wydłuża grupy kwasowej. Karboksyl łączy się z pierścieniem przez swój węgiel, nie przez tlen. Produkty przedstawiono graficznie.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem



Uwaga: Zapis grupy –COOH jako –HCOO albo –HOOC jest błędny.
Wzory produktów ubocznych nie podlegają ocenie.