Zadanie 28 — maj 2022 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Benzen wykazuje całkowitą odporność na działanie wodnego roztworu KMnO4, ale grupy

alkilowe przy pierścieniu benzenowym są podatne na utlenianie. Każda grupa alkilowa ulega

utlenieniu aż do momentu, gdy powstanie z niej grupa karboksylowa związana bezpośrednio

z pierścieniem aromatycznym.

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000.

Uzupełnij poniższe schematy. Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone kwasów karboksylowych powstających w wyniku całkowitego utlenienia poniższych związków roztworem KMnO4.

Zadanie 28 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.Zadanie 28 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.Zadanie 28 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zaznacz położenia wszystkich grup alkilowych względem siebie.

Podpowiedź 2

Każdy utleniany łańcuch daje jedną grupę COOH bezpośrednio przy pierścieniu.

Podpowiedź 3

Narysuj kolejno kwas tereftalowy, ftalowy i benzoesowy, zachowując właściwe miejsca połączenia COOH.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 28 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 33.Odpowiedź CKE 28 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 33.Odpowiedź CKE 28 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 33.

Uwaga: Zapis grupy –COOH jako –HCOO albo –HOOC jest błędny.

Wzory produktów ubocznych nie podlegają ocenie.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne uzupełnienie trzech schematów – poprawne napisanie wzorów

półstrukturalnych (grupowych) lub uproszczonych związków organicznych.

1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch schematów – poprawne napisanie wzorów

półstrukturalnych (grupowych) lub uproszczonych związków organicznych.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Utlenianie przekształca każdą wskazaną grupę alkilową z wodorem benzylowym w COOH przy pierścieniu. Z para-ksylenu powstaje kwas benzeno-1,4-dikarboksylowy, z sąsiednich grup etylowej i metylowej kwas benzeno-1,2-dikarboksylowy, a z izopropylobenzenu kwas benzoesowy.

Zachowujemy pozycje podstawników; długość utlenianego łańcucha nie wydłuża grupy kwasowej. Karboksyl łączy się z pierścieniem przez swój węgiel, nie przez tlen. Produkty przedstawiono graficznie.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 28 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 33.Odpowiedź CKE 28 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 33.Odpowiedź CKE 28 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 33.

Uwaga: Zapis grupy –COOH jako –HCOO albo –HOOC jest błędny.

Wzory produktów ubocznych nie podlegają ocenie.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2022_05_glowny_28

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania