Zadanie 18.1 — maj 2022 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 18.

W celu wyznaczenia dokładnego stężenia pewnej zasady przeprowadzono następujące

doświadczenie. Do 60,0 cm3 badanego roztworu (KOH albo NH3 o stężeniu około

0,1 mol ∙ dm−3) dodawano powoli wodny roztwór HCl o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3 i mierzono

pH mieszaniny reakcyjnej. Otrzymaną zależność pH roztworu miareczkowanego od objętości

dodanego kwasu przedstawiono na poniższym wykresie.

Informacja do zadania 18. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Po dodaniu takiej objętości roztworu HCl, w jakiej ilość kwasu jest równoważna początkowej

ilości zasady w badanym roztworze, w układzie zostaje osiągnięty punkt równoważnikowy

(PR).

Rozstrzygnij, czy w opisanym doświadczeniu użyto roztworu KOH czy NH3.

Odpowiedź uzasadnij.

Rozstrzygnięcie: …

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź pH w punkcie równoważnikowym, nie po dodaniu dużego nadmiaru kwasu.

Podpowiedź 2

Sól amonowa zakwasza roztwór, natomiast KCl nie wyjaśnia takiego efektu.

Podpowiedź 3

Wskaż NH3 i uzasadnij kwaśnym punktem równoważnikowym wskutek protolizy NH4+.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Rozstrzygnięcie: NH3

Uzasadnienie, np.:

Gdyby użyto KOH, to pH w punkcie równoważnikowym miareczkowania byłoby równe 7.

ALBO

Gdyby użyto KOH, to wyjściowy roztwór (o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3 przed dodaniem do

niego pierwszej kropli kwasu) powinien mieć wyższe pH.

ALBO

Gdyby użyto KOH, to początkowe pH badanego roztworu byłoby równe (około) 13.

ALBO

W punkcie równoważnikowym zachodzi reakcja: NH4++ H2O ⇌ NH3+ H3O+.

ALBO

Punkt równoważnikowy znajduje się przy pH < 7.

ALBO

W punkcie równoważnikowym pH jest różne od 7.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Punkt równoważnikowy na wykresie leży poniżej pH = 7. Taki odczyn po zobojętnieniu HCl wynika z obecności NH4+, który oddaje proton wodzie: NH4+ + H2O ⇌ NH3 + H3O+.

Badana zasada to więc NH3. Dla KOH z HCl w tych warunkach otrzymalibyśmy w punkcie równoważnikowym obojętny roztwór soli. Pomocniczo niższe początkowe pH także zgadza się ze słabą zasadą.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Rozstrzygnięcie: NH3

Uzasadnienie, np.:

Gdyby użyto KOH, to pH w punkcie równoważnikowym miareczkowania byłoby równe 7.

ALBO

Gdyby użyto KOH, to wyjściowy roztwór (o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3 przed dodaniem do

niego pierwszej kropli kwasu) powinien mieć wyższe pH.

ALBO

Gdyby użyto KOH, to początkowe pH badanego roztworu byłoby równe (około) 13.

ALBO

W punkcie równoważnikowym zachodzi reakcja: NH4++ H2O ⇌ NH3+ H3O+.

ALBO

Punkt równoważnikowy znajduje się przy pH < 7.

ALBO

W punkcie równoważnikowym pH jest różne od 7.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2022_05_glowny_18.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania