W celu ustalenia składu stałej mieszaniny wodorowęglanu sodu i węglanu sodu jej próbkę
rozpuszczono w wodzie i przeprowadzono dwuetapową analizę otrzymanego roztworu.
Etap I: Do badanego roztworu dodano kilka kropli alkoholowego roztworu fenoloftaleiny

w etapie II).
Oblicz w procentach masowych zawartość węglanu sodu w analizowanej mieszaninie.
Przyjmij, że masy molowe węglanu sodu i wodorowęglanu sodu są równe:
MNa2CO3 = 106 g ∙ mol−1 oraz M NaHCO3= 84 g ∙ mol−1 .
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Pierwszy etap oznacza ilość węglanu, ale drugi obejmuje także wodorowęglan powstały z niego.
Podpowiedź 2
Najpierw odejmij 24,6 cm3 od 59,8 cm3.
Podpowiedź 3
Wyznacz 0,00492 mol Na2CO3 i 0,00212 mol NaHCO3, przelicz na masy i otrzymaj około 74,5% węglanu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
𝑛HCl (etap I) = 0,0246 dm3 ∙ 0,2 mol ∙ dm−3 = 0,00492 mola
𝑛HCl (etap II) = (0,0598 – 0,0246) dm3 ∙ 0,2 mol ∙ dm−3=
= 0,0352 dm3 ∙ 0,2 mol ∙ dm−3 = 0,00704 mola
𝑛Na2CO3 = 𝑛HCl (etap I) = 0,00492 mola
𝑛NaHCO3 = 0,00704 mola – 0,00492 mola = 0,00212 mola

Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku
w procentach.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych.
LUB
– niepodanie wyniku w procentach.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej
poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Pierwszy etap zużywa 0,0246·0,2 = 0,00492 mol HCl, co odpowiada początkowemu Na2CO3. W drugim dodano kolejne 0,0352 dm3 kwasu, czyli 0,00704 mol; ta porcja zobojętnia wodorowęglan pierwotny i powstały w pierwszym etapie.
Początkowego NaHCO3 było więc 0,00704 − 0,00492 = 0,00212 mol. Masy soli wynoszą 0,52152 i 0,17808 g, a udział Na2CO3 około 74,5%. Odczyt 59,8 cm3 jest sumą obu etapów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
𝑛HCl (etap I) = 0,0246 dm3 ∙ 0,2 mol ∙ dm−3 = 0,00492 mola
𝑛HCl (etap II) = (0,0598 – 0,0246) dm3 ∙ 0,2 mol ∙ dm−3=
= 0,0352 dm3 ∙ 0,2 mol ∙ dm−3 = 0,00704 mola
𝑛Na2CO3 = 𝑛HCl (etap I) = 0,00492 mola
𝑛NaHCO3 = 0,00704 mola – 0,00492 mola = 0,00212 mola
