Zadanie 11 — maj 2022 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

W celu ustalenia składu stałej mieszaniny wodorowęglanu sodu i węglanu sodu jej próbkę

rozpuszczono w wodzie i przeprowadzono dwuetapową analizę otrzymanego roztworu.

Etap I: Do badanego roztworu dodano kilka kropli alkoholowego roztworu fenoloftaleiny

Zadanie 11 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 9.

w etapie II).

Oblicz w procentach masowych zawartość węglanu sodu w analizowanej mieszaninie.

Przyjmij, że masy molowe węglanu sodu i wodorowęglanu sodu są równe:

MNa2CO3 = 106 g ∙ mol−1 oraz M NaHCO3= 84 g ∙ mol−1 .

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Pierwszy etap oznacza ilość węglanu, ale drugi obejmuje także wodorowęglan powstały z niego.

Podpowiedź 2

Najpierw odejmij 24,6 cm3 od 59,8 cm3.

Podpowiedź 3

Wyznacz 0,00492 mol Na2CO3 i 0,00212 mol NaHCO3, przelicz na masy i otrzymaj około 74,5% węglanu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

𝑛HCl (etap I) = 0,0246 dm3 ∙ 0,2 mol ∙ dm−3 = 0,00492 mola

𝑛HCl (etap II) = (0,0598 – 0,0246) dm3 ∙ 0,2 mol ∙ dm−3=

= 0,0352 dm3 ∙ 0,2 mol ∙ dm−3 = 0,00704 mola

𝑛Na2CO3 = 𝑛HCl (etap I) = 0,00492 mola

𝑛NaHCO3 = 0,00704 mola – 0,00492 mola = 0,00212 mola

Odpowiedź CKE 11 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 16.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku

w procentach.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych.

LUB

– niepodanie wyniku w procentach.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Pierwszy etap zużywa 0,0246·0,2 = 0,00492 mol HCl, co odpowiada początkowemu Na2CO3. W drugim dodano kolejne 0,0352 dm3 kwasu, czyli 0,00704 mol; ta porcja zobojętnia wodorowęglan pierwotny i powstały w pierwszym etapie.

Początkowego NaHCO3 było więc 0,00704 − 0,00492 = 0,00212 mol. Masy soli wynoszą 0,52152 i 0,17808 g, a udział Na2CO3 około 74,5%. Odczyt 59,8 cm3 jest sumą obu etapów.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

𝑛HCl (etap I) = 0,0246 dm3 ∙ 0,2 mol ∙ dm−3 = 0,00492 mola

𝑛HCl (etap II) = (0,0598 – 0,0246) dm3 ∙ 0,2 mol ∙ dm−3=

= 0,0352 dm3 ∙ 0,2 mol ∙ dm−3 = 0,00704 mola

𝑛Na2CO3 = 𝑛HCl (etap I) = 0,00492 mola

𝑛NaHCO3 = 0,00704 mola – 0,00492 mola = 0,00212 mola

Odpowiedź CKE 11 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 16.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2022_05_glowny_11

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania