Do reaktora o pojemności 1,0 dm3 wprowadzono pewną liczbę moli substancji A oraz pewną
liczbę moli substancji B. Reaktor zamknięto i zainicjowano reakcję chemiczną, która
przebiegała w stałej temperaturze T zgodnie z równaniem:
Do momentu ustalenia stanu równowagi przereagowało 20 % substancji A. W tych
warunkach stężeniowa stała równowagi opisanej reakcji jest równa 2,0.
Oblicz, jaki procent liczby moli wyjściowej mieszaniny stanowiła substancja A.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal bilans początkowy i równowagowy, przyjmując jeden mol A.
Podpowiedź 2
Jednakowe współczynniki oznaczają zużycie po 0,20 mol A i B.
Podpowiedź 3
Wyznacz b = 0,225 ze stałej K, a potem oblicz udział A w początkowych 1,225 mol: około 81,6%.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Liczba moli | początkowa | reakcja | równowaga |
|---|---|---|---|
A (g) | 𝑥 | –0,2𝑥 | 0,8 𝑥 |
B (g) | 𝑦 | –0,2 𝑥 | 𝑦 – 0,2 𝑥 |
C (c) | 0 | +0,2 𝑥 | 0,2 𝑥 |
D (g) | 0 | +0,2 𝑥 | 0,2 𝑥 |


Liczba moli | początkowa | reakcja | równowaga |
|---|---|---|---|
A (g) | 1 | –0,2 | 0,8 |
B (g) | 𝑥 | –0,2 | 𝑥– 0,2 |
C (c) | 0 | +0,2 | 0,2 |
D (g) | 0 | +0,2 | 0,2 |

Uwaga redakcyjna. W tym zadaniu C występuje w fazie gazowej, co w zapisie równania oznacza się jako C(g).
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku
w procentach.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych.
LUB
– niepodanie wyniku w procentach.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Uwaga 1.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku końcowego od przyjętych zaokrągleń
wyników pośrednich. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący
konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Uwaga 2: Ponieważ szukaną jest zawartość jednego z reagentów w mieszaninie
początkowej (obliczamy stosunek ilości, czyli wartość względną, a nie –
bezwzględną ilość substancji), dopuszcza się przyjęcie założenia co do stężenia
jednego z reagentów.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Przyjmujemy początkowo 1 mol A i b mol B. Do równowagi zużyto po 0,20 mol substratów, powstało po 0,20 mol produktów, a pozostało 0,80 mol A i b − 0,20 mol B.
Równanie 2,0 = 0,202/[0,80(b − 0,20)] daje b = 0,225 mol. Udział początkowy A wynosi 1/(1 + 0,225)·100 ≈ 81,63%. Nie traktujemy 20% przemiany A jako udziału A w całej mieszaninie.
Uwaga redakcyjna. Oznaczenie fazy C(c) w przykładzie klucza jest omyłką. W tym zadaniu stosujemy C(g), zgodnie z opisem układu oraz przyjętym wyrażeniem na K.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Liczba moli | początkowa | reakcja | równowaga |
|---|---|---|---|
A (g) | 𝑥 | –0,2𝑥 | 0,8 𝑥 |
B (g) | 𝑦 | –0,2 𝑥 | 𝑦 – 0,2 𝑥 |
C (c) | 0 | +0,2 𝑥 | 0,2 𝑥 |
D (g) | 0 | +0,2 𝑥 | 0,2 𝑥 |


Liczba moli | początkowa | reakcja | równowaga |
|---|---|---|---|
A (g) | 1 | –0,2 | 0,8 |
B (g) | 𝑥 | –0,2 | 𝑥– 0,2 |
C (c) | 0 | +0,2 | 0,2 |
D (g) | 0 | +0,2 | 0,2 |
