Zadanie 36 — czerwiec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 34–36.

Nasycony związek organiczny X o czterech atomach węgla zawiera w cząsteczce dwie różne

grupy funkcyjne, które reagują z sodem, ale tylko jedna z nich – z wodorotlenkiem sodu.

W wyniku utleniania związku X za pomocą jonów dichromianowych(VI) w obecności jonów H+

otrzymuje się kwas bursztynowy o wzorze Wzór półstrukturalny: HOOC−CH2−CH2−COOH.

W wysokiej temperaturze kwas bursztynowy Wzór półstrukturalny: HOOC−CH2−CH2−COOH ulega odwodnieniu.

Jedna cząsteczka kwasu bursztynowego odszczepia jedną cząsteczkę wody i tworzy

bezwodnik, którego cząsteczka ma strukturę pierścienia pięcioczłonowego.

Narysuj wzór półstrukturany (grupowy) bezwodnika kwasu bursztynowego.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zbliż do siebie dwie końcowe grupy karboksylowe.

Podpowiedź 2

Po odjęciu jednej H2O powstaje wewnętrzny mostek bezwodnikowy.

Podpowiedź 3

Narysuj pięcioczłonowy bezwodnik z jednym tlenem w pierścieniu i dwiema grupami karbonylowymi, jak na grafice.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Bezwodnik kwasu bursztynowego: pięcioczłonowy pierścień z tlenem mostkowym, dwiema grupami karbonylowymi i dwiema grupami CH₂.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie wzoru związku.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Odwodnienie zachodzi między dwiema grupami karboksylowymi tej samej cząsteczki kwasu bursztynowego. Jeden mostkowy tlen łączy dwa węgle karbonylowe, a dwa pozostałe węgle tworzą nasycony fragment pierścienia.

Pierścień ma cztery atomy C i jeden O, czyli pięć członów; oba tleny karbonylowe znajdują się poza jego szkieletem. Odszczepia się jedna H2O. Nie rysujemy alkenu ani estru powstałego z dwóch osobnych cząsteczek kwasu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Bezwodnik kwasu bursztynowego: pięcioczłonowy pierścień z tlenem mostkowym, dwiema grupami karbonylowymi i dwiema grupami CH₂.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_06_dodatkowy_36

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania