Zadanie 24.1 — czerwiec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 24.

Poniżej przedstawiono równania protolizy (dysocjacji) wielostopniowej kwasu

ortofosforowego(V) oraz wartości stałych dysocjacji tych procesów.

H3PO4 + H2O ⇌ H2PO4− + H3O+ Ka1 = 7,5 · 10−3
H2PO4− + H2O ⇌ HPO42− + H3O+ Ka2 = 6,2 · 10−9
HPO42−+ H2O ⇌ PO43− + H3O+ Ka3 = 2,2 · 10−13

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

Uszereguj jony obecne w wodnym roztworze kwasu ortofosforowego(V) i powstające podczas protolizy (dysocjacji) tego kwasu według wzrastających stężeń. Napisz wzory tych jonów w odpowiedniej kolejności.

najmniejsze stężenie jonów … największe stężenie jonów

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj kolejne stałe dysocjacji.

Podpowiedź 2

H3O+ jest wspólnym produktem wszystkich etapów.

Podpowiedź 3

Uszereguj PO43− < HPO42− < H2PO4− < H3O+ według stężeń.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

… PO43− … HPO42− … H2PO4− … H3O+

najmniejsze stężenia jonów … największe stężenia jonów

Uwaga: dopuszcza się odpowiedź: H3O+> H2PO4−> HPO42−> PO43−

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uszeregowanie wzorów jonów.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Każdy kolejny etap protolizy H3PO4 ma znacznie mniejszą stałą, dlatego tworzy coraz mniej anionu silniej odprotonowanego. Najmniejsze jest stężenie PO43−, następnie HPO42− i H2PO4−.

Jon H3O+ powstaje we wszystkich etapach, a bilans ładunku wymaga jego największego stężenia w tej grupie jonów. Kolejność rosnąca to PO43−, HPO42−, H2PO4−, H3O+. Nie wpisujemy niezdysocjowanego H3PO4, ponieważ pytanie dotyczy jonów.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

… PO43− … HPO42− … H2PO4− … H3O+

najmniejsze stężenia jonów … największe stężenia jonów

Uwaga: dopuszcza się odpowiedź: H3O+> H2PO4−> HPO42−> PO43−

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_06_dodatkowy_24.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania