Zadanie 22 — czerwiec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Do 50 cm3 wodnego roztworu CuSO4 o stężeniu 0,4 mol ∙ dm−3 wprowadzono 783 mg opiłków

pewnego metalu X, który reagował z jonami Cu2+ w stosunku molowym 1 : 1. Metal X

w szeregu napięciowym metali jest przed kadmem. Po zakończeniu reakcji do otrzymanej

mieszaniny dodano 1200 mg opiłków kadmu i wtedy reakcja przebiegała dalej, do całkowitego

odbarwienia roztworu. Kadm reagował z jonami Cu2+ w stosunku molowym 1 : 1. Po

zakończeniu reakcji, wydzielono z jej produktów mieszaninę metali i stwierdzono, że zawiera

ona 19% masowych kadmu.

Oblicz masę molową metalu X i podaj jego symbol chemiczny. Przyjmij, że masy molowe są równe: MCu = 63,55 g ∙ mol−1, MCd = 112,41 g ∙ mol−1.

Obliczenia:

Symbol chemiczny metalu: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz całkowitą masę wydzielonej miedzi.

Podpowiedź 2

19% dotyczy kadmu pozostałego w końcowej mieszaninie, nie całej dodanej porcji.

Podpowiedź 3

Wyznacz zużyty Cd, odejmij jego mole od 0,0200 mol i oblicz M(X); otrzymasz cynk.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Masa miedzi:

n = 0,4 mol ∙ dm−3 ∙ 0,05 dm 3 = 0,0200 mol

Odpowiedź CKE 22 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.

Masa miedzi, która przereagowała z kadmem:

Odpowiedź CKE 22 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Masa miedzi, która przereagowała z metalem X:

1,271 g – 0,510 g = 0,761 g Cu

Odpowiedź CKE 22 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

X = 65,39 g ⇒ M = 65,39 g · mol−1 ≈ 65 g · mol 1− Symbol metalu: Zn

Uwaga! Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Uwaga redakcyjna. Symbol y oznacza masę kadmu pozostałego po reakcji. Masa kadmu, który przereagował, wynosi około 0,902 g.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie symbolu

chemicznego metalu.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.

LUB

– niepodanie symbolu chemicznego metalu lub podanie błędnego symbolu metalu.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Całkowite odbarwienie oznacza wydzielenie 0,0200 mol Cu, czyli 1,271 g. Metal X został zużyty przed kadmem, więc końcowa mieszanina zawiera Cu i pozostały Cd. Z m(Cd)/(1,271 + m(Cd)) = 0,19 wynika około 0,298 g pozostałego kadmu.

Zużyto około 0,902 g Cd, czyli 0,00802 mol. Resztę Cu2+, około 0,01198 mol, zredukował X. Jego masa molowa 0,783/0,01198 ≈ 65,4 g·mol−1 wskazuje Zn.

Uwaga redakcyjna. Zmienna y w historycznym przykładzie oznacza masę kadmu, który pozostał po reakcji. Masa kadmu zużytego w reakcji wynosi około 0,902 g.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Masa miedzi:

n = 0,4 mol ∙ dm−3 ∙ 0,05 dm 3 = 0,0200 mol

Odpowiedź CKE 22 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.

Masa miedzi, która przereagowała z kadmem:

Odpowiedź CKE 22 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Masa miedzi, która przereagowała z metalem X:

1,271 g – 0,510 g = 0,761 g Cu

Odpowiedź CKE 22 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

X = 65,39 g ⇒ M = 65,39 g · mol−1 ≈ 65 g · mol 1− Symbol metalu: Zn

Uwaga! Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_06_dodatkowy_22

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania