Zadanie 30 — maj 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 30–31.

Reakcja estryfikacji, w której uczestniczą kwas etanowy i butan-2-ol, zachodzi w środowisku

kwasowym zgodnie z równaniem:

Informacja do zadań 30–31. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

Na podstawie: Estryfikacja, https://tsl.wum.edu.pl [dostęp 09.01.2020]

Oblicz, ile gramów bezwodnego kwasu etanowego należy użyć do reakcji z jednym molem butan-2-olu w temperaturze T, aby przereagowało 85% początkowej ilości butan-2-olu.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Ułóż bilans moli dla 85% zużycia jednego mola alkoholu.

Podpowiedź 2

W stałej równowagi użyj pozostałego kwasu y − 0,85.

Podpowiedź 3

Rozwiąż 2,12 = 0,852/[0,15(y − 0,85)] i pomnóż y przez 60 g·mol−1.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 31.

Początkowa liczba moli kwasu 𝑦, jeżeli przereagowało tyle moli kwasu, co alkoholu, czyli

0,85 mola: 𝑦 = 𝑥+ 0,85 = 2,27 + 0,85 = 3,12 mola

𝑚kwasu = 𝑛∙𝑀kwasu = 3,12 mol ∙ 60 g∙mol−1= 187,2 (g)

Odpowiedź CKE 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 31.

substancja

Liczba moli

początkowa, mol

Zmiana liczby moli,

mol

Liczba moli równowagowa,

mol

alkohol

1

– 0,85

0,15

kwas

𝑥

– 0,85

𝑥 – 0,85

ester

0

+ 0,85

0,85

woda

0

+ 0,85

0,85

Odpowiedź CKE 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 31.

Początkowa masa kwasu etanowego:

𝑚kwasu = 𝑥 ∙ 𝑀kwasu = 3,122 mol ∙ 60 g∙mol−1= 187,32 (g)

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku

w gramach.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.

LUB

– niepodanie wyniku w gramach lub podanie go z błędną jednostką.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Niech y oznacza początkowe mole kwasu przy jednym molu alkoholu. Dla przemiany 85% w równowadze mamy 0,15 mol alkoholu, y − 0,85 mol kwasu oraz po 0,85 mol estru i wody.

Zatem 2,12 = 0,852/[0,15(y − 0,85)]. Rozwiązanie daje y ≈ 3,122 mol, czyli około 187,3 g kwasu. Nie podstawiamy początkowej ilości kwasu zamiast ilości równowagowej ani nie pomijamy wody w liczniku.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 31.

Początkowa liczba moli kwasu 𝑦, jeżeli przereagowało tyle moli kwasu, co alkoholu, czyli

0,85 mola: 𝑦 = 𝑥+ 0,85 = 2,27 + 0,85 = 3,12 mola

𝑚kwasu = 𝑛∙𝑀kwasu = 3,12 mol ∙ 60 g∙mol−1= 187,2 (g)

Odpowiedź CKE 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 31.

substancja

Liczba moli

początkowa, mol

Zmiana liczby moli,

mol

Liczba moli równowagowa,

mol

alkohol

1

– 0,85

0,15

kwas

𝑥

– 0,85

𝑥 – 0,85

ester

0

+ 0,85

0,85

woda

0

+ 0,85

0,85

Odpowiedź CKE 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 31.

Początkowa masa kwasu etanowego:

𝑚kwasu = 𝑥 ∙ 𝑀kwasu = 3,122 mol ∙ 60 g∙mol−1= 187,32 (g)

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_05_glowny_30

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania