Źródło
Informacja do zadań 30–31.
Reakcja estryfikacji, w której uczestniczą kwas etanowy i butan-2-ol, zachodzi w środowisku
kwasowym zgodnie z równaniem:

Na podstawie: Estryfikacja, https://tsl.wum.edu.pl [dostęp 09.01.2020]
Oblicz, ile gramów bezwodnego kwasu etanowego należy użyć do reakcji z jednym molem butan-2-olu w temperaturze T, aby przereagowało 85% początkowej ilości butan-2-olu.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ułóż bilans moli dla 85% zużycia jednego mola alkoholu.
Podpowiedź 2
W stałej równowagi użyj pozostałego kwasu y − 0,85.
Podpowiedź 3
Rozwiąż 2,12 = 0,852/[0,15(y − 0,85)] i pomnóż y przez 60 g·mol−1.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Początkowa liczba moli kwasu 𝑦, jeżeli przereagowało tyle moli kwasu, co alkoholu, czyli
0,85 mola: 𝑦 = 𝑥+ 0,85 = 2,27 + 0,85 = 3,12 mola
𝑚kwasu = 𝑛∙𝑀kwasu = 3,12 mol ∙ 60 g∙mol−1= 187,2 (g)
substancja | Liczba moli początkowa, mol | Zmiana liczby moli, mol | Liczba moli równowagowa, mol |
|---|---|---|---|
alkohol | 1 | – 0,85 | 0,15 |
kwas | 𝑥 | – 0,85 | 𝑥 – 0,85 |
ester | 0 | + 0,85 | 0,85 |
woda | 0 | + 0,85 | 0,85 |

Początkowa masa kwasu etanowego:
𝑚kwasu = 𝑥 ∙ 𝑀kwasu = 3,122 mol ∙ 60 g∙mol−1= 187,32 (g)
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku
w gramach.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
LUB
– niepodanie wyniku w gramach lub podanie go z błędną jednostką.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Niech y oznacza początkowe mole kwasu przy jednym molu alkoholu. Dla przemiany 85% w równowadze mamy 0,15 mol alkoholu, y − 0,85 mol kwasu oraz po 0,85 mol estru i wody.
Zatem 2,12 = 0,852/[0,15(y − 0,85)]. Rozwiązanie daje y ≈ 3,122 mol, czyli około 187,3 g kwasu. Nie podstawiamy początkowej ilości kwasu zamiast ilości równowagowej ani nie pomijamy wody w liczniku.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Początkowa liczba moli kwasu 𝑦, jeżeli przereagowało tyle moli kwasu, co alkoholu, czyli
0,85 mola: 𝑦 = 𝑥+ 0,85 = 2,27 + 0,85 = 3,12 mola
𝑚kwasu = 𝑛∙𝑀kwasu = 3,12 mol ∙ 60 g∙mol−1= 187,2 (g)
substancja | Liczba moli początkowa, mol | Zmiana liczby moli, mol | Liczba moli równowagowa, mol |
|---|---|---|---|
alkohol | 1 | – 0,85 | 0,15 |
kwas | 𝑥 | – 0,85 | 𝑥 – 0,85 |
ester | 0 | + 0,85 | 0,85 |
woda | 0 | + 0,85 | 0,85 |

Początkowa masa kwasu etanowego:
𝑚kwasu = 𝑥 ∙ 𝑀kwasu = 3,122 mol ∙ 60 g∙mol−1= 187,32 (g)