Zadanie 21 — maj 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 20–21.

Na wykresie przedstawiono zależność rozpuszczalności w wodzie dwóch soli – K2CrO4

i Pb(NO3)2 – od temperatury.

Informacja do zadań 20–21. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 1997.

Do 100 gramów nasyconego roztworu azotanu(V) ołowiu(II) o temperaturze 32 °C dodano

100 gramów nasyconego roztworu chromianu(VI) potasu o temperaturze 32 °C. W wyniku

przemiany zilustrowanej poniższym równaniem wytrącił się osad.

Pb2+ + CrO42− → PbCrO4

Oblicz masę otrzymanego osadu. Wskaż substancję użytą w nadmiarze – podaj jej wzór lub nazwę. Przyjmij, że opisana przemiana przebiegła z wydajnością równą 100%.

Masy molowe są równe: 𝑴K2CrO4 = 194 g∙mol−1, 𝑴Pb(NO3)2 = 331 g∙mol−1,

𝑴PbCrO4 = 323 g∙mol−1.

Obliczenia:

Masa osadu: … W nadmiarze użyto …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przelicz rozpuszczalność na skład 100 g roztworu, nie 100 g wody.

Podpowiedź 2

Porównaj mole jonów reagujących w stosunku 1:1.

Podpowiedź 3

Użyj mniejszej ilości, około 0,1212 mol Pb2+; osad ma około 39,15 g, a nadmiar to K2CrO4.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 23.

M(K2CrO4) = 194 g∙mol−1 M(Pb(NO3)2) = 331 g∙mol−1 M(PbCrO4) = 323 g∙mol−1

194 g K2CrO4 ─ 331 g Pb(NO3)2

40,12 g K2CrO4 ─ 𝑦 g Pb(NO3)2 ⇒ 𝑦= 68,45 g

331 g Pb(NO3)2 ─ 323 g PbCrO4

40,12 g Pb(NO3)2 ─ 𝑧 g PbCrO4 ⇒ 𝑧= 39,15 g

(Masa osadu: 39,15 g) W nadmiarze użyto K2CrO4 ALBO chromianu(VI) potasu.

Odpowiedź CKE 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

Skoro stosunek molowy substratów wynosi 1:1, zatem K2CrO4 jest w nadmiarze.

Odpowiedź CKE 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej

metody i poprawnych obliczeń.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody uwzględniającej wskazanie substancji użytej

w nadmiarze, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku w gramach.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.

LUB

– popełnienie błędów przy odczytywaniu rozpuszczalności.

LUB

– niepodanie wyniku w gramach lub podanie go z błędną jednostką.

LUB

– wskazanie w odpowiedzi niewłaściwej substancji przy jej poprawnej identyfikacji

w obliczeniach.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W 32 °C obie sole mają rozpuszczalność 67 g na 100 g wody. Sto gramów ich roztworów zawiera więc po 100·67/167 ≈ 40,12 g soli.

To około 0,1212 mol Pb(NO3)2 i 0,2068 mol K2CrO4, więc ogranicza sól ołowiu. Masa PbCrO4 wynosi 0,1212·323 ≈ 39,15 g, a w nadmiarze pozostaje K2CrO4. Jednakowe masy rozpuszczonych soli nie oznaczają jednakowej liczby moli.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 23.

M(K2CrO4) = 194 g∙mol−1 M(Pb(NO3)2) = 331 g∙mol−1 M(PbCrO4) = 323 g∙mol−1

194 g K2CrO4 ─ 331 g Pb(NO3)2

40,12 g K2CrO4 ─ 𝑦 g Pb(NO3)2 ⇒ 𝑦= 68,45 g

331 g Pb(NO3)2 ─ 323 g PbCrO4

40,12 g Pb(NO3)2 ─ 𝑧 g PbCrO4 ⇒ 𝑧= 39,15 g

(Masa osadu: 39,15 g) W nadmiarze użyto K2CrO4 ALBO chromianu(VI) potasu.

Odpowiedź CKE 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

Skoro stosunek molowy substratów wynosi 1:1, zatem K2CrO4 jest w nadmiarze.

Odpowiedź CKE 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej

metody i poprawnych obliczeń.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_05_glowny_21

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania