Źródło
Informacja do zadania 18.
W kolbach oznaczonych numerami I i II znajdowały się dwa różne klarowne roztwory o żółtej
barwie. Każdy z roztworów otrzymano przez rozpuszczenie w wodzie jednej substancji
wybranej spośród:
FeCl3 … K2CrO4 … KMnO4 … MnSO4 … (NH4)2CrO4 … (NH4)2Cr2O7
Do roztworu w kolbie I dodano wodny roztwór wodorotlenku sodu i zaobserwowano
wydzielanie się bezbarwnego gazu o charakterystycznym zapachu. Stwierdzono także, że
w mieszaninie nie wytrącił się żaden osad i że roztwór pozostał żółty.
Do roztworu w kolbie II dodano wodny roztwór kwasu siarkowego(VI) i stwierdzono, że roztwór
pozostał klarowny, ale zmienił barwę z żółtej na pomarańczową. Kiedy do uzyskanej
mieszaniny dodano nadmiar wodnego roztworu wodorotlenku sodu, roztwór z powrotem stał
się żółty i nie zaobserwowano wydzielania gazu.
Spośród wymienionych powyżej związków chemicznych wybierz i napisz wzór związku, którego roztwór znajdował się w kolbie I na początku doświadczenia.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wykorzystaj osobno barwę roztworu i produkt działania zasady.
Podpowiedź 2
Amoniak uwalnia się z jonów amonowych.
Podpowiedź 3
Połącz NH4+ z CrO42− w elektrycznie obojętny wzór (NH4)2CrO4.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
(NH4)2CrO4 ALBO chromian(VI) amonu
Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór i napisanie wzoru lub nazwy substancji znajdującej się w kolbie I.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Żółta barwa roztworu wskazuje jony chromianowe(VI), ale sama nie rozróżnia kationu soli. Wydzielanie amoniaku pod działaniem zasady wskazuje dodatkowo NH4+.
Oba warunki jednocześnie spełnia chromian(VI) amonu, (NH4)2CrO4. Nie wybieramy chromianu potasu wyłącznie na podstawie barwy ani dichromianu amonu, którego anion miałby inną barwę. Rozpoznanie wymaga połączenia informacji o kationie i anionie.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
(NH4)2CrO4 ALBO chromian(VI) amonu