Zadanie 9.2 — maj 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 7–9.

Litowce są metalami miękkimi, a berylowce są od nich nieco twardsze. Ich twardość maleje

w grupie wraz ze wzrostem liczby atomowej pierwiastka. Gęstość litu, sodu i potasu jest

mniejsza od gęstości wody, a gęstość rubidu i cezu oraz wszystkich berylowców – większa.

Lit spala się w tlenie do tlenku. Z azotem w temperaturze pokojowej łączy się powoli,

a produktem tej reakcji jest azotek litu Li3N. Z kolei sód spala się w tlenie do nadtlenku sodu,

związku o wzorze Na2O2, w którym tlen występuje na –I stopniu utlenienia.

Magnez, spalany w powietrzu, reaguje nie tylko z tlenem, lecz także z azotem i tlenkiem

węgla(IV).

Na podstawie: K. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007

oraz L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna, Warszawa 2006.

Wyjaśnij, dlaczego palącego się magnezu, czyli tzw. pożarów magnezowych, nie wolno gasić wodą.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przypomnij produkt gazowy reakcji gorącego magnezu z wodą.

Podpowiedź 2

Istotne są właściwości otrzymanego gazu, nie samo jego wydzielanie.

Podpowiedź 3

Wskaż palny wodór jako przyczynę, dla której woda nie jest właściwym środkiem gaszącym taki pożar.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Ponieważ podczas reakcji magnezu z wodą (parą wodną) (w wysokiej temperaturze) tworzy

się wodór, który jest gazem palnym.

Uwaga: Odpowiedź musi zawierać informację, że powstająca substancja (gaz) jest palna albo

tworzy mieszaninę wybuchową z powietrzem.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne wyjaśnienie uwzględniające konsekwencje reakcji magnezu z wodą.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Palący się magnez ma temperaturę pozwalającą mu reagować z wodą lub parą wodną. W reakcji powstaje wodór, który jest gazem palnym i może tworzyć z powietrzem mieszaninę wybuchową.

Dodanie wody może więc podtrzymać lub nasilić pożar zamiast go ugasić. Wyjaśnienie wymaga wskazania nie tylko wydzielania gazu, lecz także jego palności; same słowa „magnez reaguje z wodą” nie uzasadniają zagrożenia.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Ponieważ podczas reakcji magnezu z wodą (parą wodną) (w wysokiej temperaturze) tworzy

się wodór, który jest gazem palnym.

Uwaga: Odpowiedź musi zawierać informację, że powstająca substancja (gaz) jest palna albo

tworzy mieszaninę wybuchową z powietrzem.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_05_glowny_09.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania