Zadanie 9.1 — maj 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 7–9.

Litowce są metalami miękkimi, a berylowce są od nich nieco twardsze. Ich twardość maleje

w grupie wraz ze wzrostem liczby atomowej pierwiastka. Gęstość litu, sodu i potasu jest

mniejsza od gęstości wody, a gęstość rubidu i cezu oraz wszystkich berylowców – większa.

Lit spala się w tlenie do tlenku. Z azotem w temperaturze pokojowej łączy się powoli,

a produktem tej reakcji jest azotek litu Li3N. Z kolei sód spala się w tlenie do nadtlenku sodu,

związku o wzorze Na2O2, w którym tlen występuje na –I stopniu utlenienia.

Magnez, spalany w powietrzu, reaguje nie tylko z tlenem, lecz także z azotem i tlenkiem

węgla(IV).

Na podstawie: K. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007

oraz L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna, Warszawa 2006.

W celu otrzymania tlenku magnezu przeprowadzono dwa doświadczenia: I i II.

W doświadczeniu I tlenek magnezu otrzymano przez całkowity rozkład MgCO3.

W doświadczeniu II tlenek magnezu otrzymano przez spalenie magnezu w powietrzu.

Rozstrzygnij, czy w obu doświadczeniach otrzymano czysty tlenek magnezu. Uzasadnij odpowiedź.

Rozstrzygnięcie: …

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj gazowe otoczenie podczas rozkładu i podczas spalania.

Podpowiedź 2

Magnez może reagować nie tylko z tlenem, ale też z azotem powietrza.

Podpowiedź 3

Wyjaśnij, że czysty MgO powstaje w I, a w II towarzyszy mu między innymi Mg3N2.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Rozstrzygnięcie: Nie

Uzasadnienie: Podczas spalania magnezu w powietrzu otrzymuje się mieszaninę, ponieważ

obok tlenku magnezu (MgO) powstają także inne substancje, np. azotek magnezu (Mg3N2),

węgiel.

ALBO

Czysty tlenek magnezu otrzymano tylko w doświadczeniu I, ponieważ w doświadczeniu II obok

tlenku magnezu powstają także inne substancje (stałe).

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie zawierające stwierdzenie, że

podczas spalania magnezu w powietrzu powstają także inne (stałe) substancje.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Całkowity rozkład czystego MgCO3 daje MgO i ulatniający się CO2, więc stałym produktem I jest czysty tlenek. Podczas spalania magnezu w powietrzu metal reaguje także z azotem i może tworzyć Mg3N2 obok MgO.

W II otrzymuje się więc mieszaninę. Odpowiedź brzmi NIE. Powietrza nie traktujemy jak czystego tlenu; to jego skład wyjaśnia różnicę między doświadczeniami.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Rozstrzygnięcie: Nie

Uzasadnienie: Podczas spalania magnezu w powietrzu otrzymuje się mieszaninę, ponieważ

obok tlenku magnezu (MgO) powstają także inne substancje, np. azotek magnezu (Mg3N2),

węgiel.

ALBO

Czysty tlenek magnezu otrzymano tylko w doświadczeniu I, ponieważ w doświadczeniu II obok

tlenku magnezu powstają także inne substancje (stałe).

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_05_glowny_09.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania