Zadanie 31.2 — marzec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 31.

Reakcja aldolowa, przebiegająca w środowisku rozcieńczonej zasady, prowadzi do połączenia

dwóch cząsteczek aldehydu lub ketonu i utworzenia wiązania między atomem węgla α jednej

cząsteczki i karbonylowym atomem węgla drugiej cząsteczki. Produktem jest

β-hydroksyaldehyd (aldol) lub β-hydroksyketon. Reakcji ulegają wszystkie aldehydy i ketony

zawierające atomy wodoru α, czyli atom wodoru zlokalizowany przy atomie węgla połączonym

z grupą aldehydową lub ketonową.

Jeśli etanal zostanie poddany działaniu zasady, takiej jak etanolan sodu lub wodorotlenek

sodu, wówczas zachodzi szybka, odwracalna reakcja:

Informacja do zadania 31. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.

Napisz równanie reakcji aldolowej propanalu. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Połącz węgiel α jednej cząsteczki z węglem karbonylowym drugiej.

Podpowiedź 2

Zachowaj jeden aldehyd i przekształć drugi karbonyl w grupę OH.

Podpowiedź 3

Narysuj reakcję dwóch propanali do 3-hydroksy-2-metylopentanalu, bez wody w produktach.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 31.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 26.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W addycji aldolowej dwie cząsteczki propanalu tworzą jedno nowe wiązanie C–C. Produkt zachowuje grupę aldehydową, ma OH przy C3 i grupę metylową przy C2 głównego pięciowęglowego łańcucha.

Jest to 3-hydroksy-2-metylopentanal, łącznie z sześcioma atomami węgla. W tym etapie nie wydziela się woda. Współczynnik 2 przy propanalu i wzór produktu z grafiki dają zgodność bilansu C6H12O2.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 31.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 26.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_03_probny_31.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania