Do całkowitego spalenia próbki zawierającej 8,43·1022 cząsteczek pewnego węglowodoru
zużyto 15,68 dm3 tlenu odmierzonego w warunkach normalnych. W reakcji wydzieliło się
18,48 g tlenku węgla(IV).
Ustal na podstawie obliczeń wzór sumaryczny tego węglowodoru.
Obliczenia:
Wzór sumaryczny:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz wszystkie trzy wielkości na mole.
Podpowiedź 2
Z ilorazu moli CO2 i węglowodoru ustal liczbę atomów C.
Podpowiedź 3
Dla trzech C wykorzystaj pięć moli O2 na mol substratu; otrzymasz C3H8.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
liczba moli węglowodoru CxHy:
6,02 · 1023 – 1 mol
8,43 · 1022 – 𝑥 mola 𝑥 = 0,14 mola
liczba moli tlenu:
22,40 dm3 – 1 mol
15,68 dm3 – 𝑥 mola 𝑥 = 0,70 mola
liczby moli CO2:
44,01 g – 1 mol
18,48 g – 𝑥 mola 𝑥 = 0,42 mola

Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wzoru
sumarycznego węglowodoru spełniającego warunki zadania.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wzoru sumarycznego.
LUB
– podanie błędnego wzoru lub brak wzoru.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Próbka zawiera około 0,140 mol węglowodoru, a produkty i zużyty tlen odpowiadają 0,420 mol CO2 oraz 0,700 mol O2. Stąd na cząsteczkę węglowodoru przypadają trzy atomy C i pięć cząsteczek tlenu w spalaniu.
Dla C3Hᵧ bilans tlenu daje 3 + y/4 = 5, więc y = 8. Szukany wzór to C3H8. Objętość 22,4 dm3·mol−1 stosujemy tutaj dlatego, że podano warunki normalne.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
liczba moli węglowodoru CxHy:
6,02 · 1023 – 1 mol
8,43 · 1022 – 𝑥 mola 𝑥 = 0,14 mola
liczba moli tlenu:
22,40 dm3 – 1 mol
15,68 dm3 – 𝑥 mola 𝑥 = 0,70 mola
liczby moli CO2:
44,01 g – 1 mol
18,48 g – 𝑥 mola 𝑥 = 0,42 mola
