Zadanie 20 — marzec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Poniżej przedstawiono wartości energii wiązań chemicznych pomiędzy atomami węgla oraz

długości tych wiązań w cząsteczkach etanu, etenu i etynu.

Cząsteczka

Energia wiązania, kJ · mol−1

Długość wiązania, pm

etan

376

154

eten

611

133

etyn

835

120

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2003.

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i podkreśl jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

1. W cząsteczce etenu orbitalom walencyjnym atomów węgla przypisuje się hybrydyzację

(sp3 / sp2). Podwójne wiązanie węgiel – węgiel w cząsteczce etenu powstaje w wyniku

uwspólnienia (dwóch / czterech) elektronów.

2. Cząsteczki etynu są (liniowe / trygonalne).

3. Wraz ze wzrostem długości wiązania (rośnie / maleje) wartość energii niezbędnej do

rozerwania wiązania.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przypomnij składowe wiązania podwójnego.

Podpowiedź 2

Porównaj geometrię sp2 etenu i liniową etynu oraz wartości z tabeli.

Podpowiedź 3

Wybierz sp2, cztery elektrony, liniowe i malejącą energię wraz ze wzrostem długości wiązania.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 20 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Zasady oceniania

2 pkt – uzupełnienie zdań – poprawny wybór i podkreślenie czterech odpowiedzi.

1 pkt – uzupełnienie zdań – poprawny wybór i podkreślenie trzech lub dwóch odpowiedzi.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W etenie każdy węgiel tworzy trzy wiązania σ i jedno π, co odpowiada hybrydyzacji sp2. Wiązanie podwójne zawiera dwie wspólne pary, czyli cztery elektrony.

W etynie dwa obszary wiązań wokół każdego węgla dają budowę liniową. Z tabeli wynika, że w tym szeregu dłuższe wiązanie jest słabsze i wymaga mniejszej energii do rozerwania. Nie utożsamiamy liczby wiązań σ z całkowitą liczbą wspólnych par.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 20 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_03_probny_20

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania