Zadanie 12 — marzec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Odmierzono 10,0 cm3 kwasu solnego o stężeniu c = 10,0% masowych i gęstości

d= 1,05 g · cm−3, a następnie rozcieńczono ten kwas wodą destylowaną do objętości 750 cm3.

Na podstawie: J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2015.

Oblicz pH otrzymanego roztworu. Wynik końcowy zaokrąglij do pierwszego miejsca po przecinku.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przejdź od objętości początkowej przez gęstość do masy roztworu.

Podpowiedź 2

Z procentu masowego wyznacz masę HCl, a potem mole.

Podpowiedź 3

Podziel około 0,0288 mol przez 0,750 dm3 i oblicz pH, zaokrąglając do 1,4.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Sposób I

masa roztworu przed rozcieńczeniem

mr = d · Vr= 1,05 g · cm−3 · 10 cm3 = 10,5 g

masa HCl w roztworze

10 g – 100,00 g

… x – 10,5 g x = 1,05 g

liczba moli HCl

36,46 g – 1 mol

1,05 g – x mol x = 0,0288 mola

stężenie kationów wodorowych (HCl)

750 cm3 – 0,0288 mol

1000 cm3 – x mol x = 0,0384 mol

cm = 0,0384 mol · dm−3 ⇒ [H+ ] = 0,0384 mol · dm−3

pH roztworu

pH = – log[H+ ] = –log[0,0384] = –log[10−1 · 0,38] = 1 + 0,42

pH = 1,4

Odpowiedź CKE 12 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 13.

pH roztworu

pH = – log[H+ ] = –log[0,038] = –log[10−1 · 0,38] = 1 + 0,42

pH = 1,4

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.

LUB

– podanie wyniku z niewłaściwym zaokrągleniem.

LUB

– podanie wyniku z błędną jednostką.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.

Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku końcowego od przyjętych zaokrągleń wyników

pośrednich. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Początkowa masa roztworu HCl wynosi 10,0·1,05 = 10,5 g. Przy 10,0% masowych zawiera on 1,05 g HCl, czyli około 0,0288 mol.

Po rozcieńczeniu do 0,750 dm3 stężenie H3O+ wynosi około 0,0384 mol·dm−3. Dla mocnego kwasu obliczamy pH = −log[H3O+] ≈ 1,4. Końcowe 750 cm3 oznacza objętość całego roztworu, a nie ilość dolanej wody.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Sposób I

masa roztworu przed rozcieńczeniem

mr = d · Vr= 1,05 g · cm−3 · 10 cm3 = 10,5 g

masa HCl w roztworze

10 g – 100,00 g

… x – 10,5 g x = 1,05 g

liczba moli HCl

36,46 g – 1 mol

1,05 g – x mol x = 0,0288 mola

stężenie kationów wodorowych (HCl)

750 cm3 – 0,0288 mol

1000 cm3 – x mol x = 0,0384 mol

cm = 0,0384 mol · dm−3 ⇒ [H+ ] = 0,0384 mol · dm−3

pH roztworu

pH = – log[H+ ] = –log[0,0384] = –log[10−1 · 0,38] = 1 + 0,42

pH = 1,4

Odpowiedź CKE 12 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 13.

pH roztworu

pH = – log[H+ ] = –log[0,038] = –log[10−1 · 0,38] = 1 + 0,42

pH = 1,4

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_03_probny_12

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania