Siarczan(VI) sodu tworzy hydraty o różnym składzie. Próbkę jednego z hydratów tej soli,
o masie 8,050 g, rozpuszczono w wodzie i otrzymano 100,0 cm3 roztworu, po czym dodano
do niego 50,0 cm3 roztworu azotanu(V) baru o stężeniu 0,600 mol·dm−3. Wytrącony osad
siarczanu(VI) baru po odsączeniu i wysuszeniu miał masę 5,825 g.
Ustal wzór hydratu siarczanu(VI) sodu użytego w opisanym doświadczeniu. Przyjmij, że opisane przemiany przebiegły z wydajnością równą 100%, a masy molowe są równe:
MNa SO24 =142g mol⋅−1, MBaSO4 =233g mol⋅−1
Obliczenia:
Wzór hydratu:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz osad na mole siarczanu i sprawdź nadmiar baru.
Podpowiedź 2
Odejmij masę Na2SO4 od masy początkowej próbki.
Podpowiedź 3
Stosunek moli wody do soli wynosi 10; wpisz Na2SO4·10H2O.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Uwaga redakcyjna. Stężenie użyte w obliczeniach wynosi 0,600 mol·dm−3, a odpowiadająca mu liczba moli wynosi 0,0300 mol.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wzoru
hydratu.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
LUB
– niepoprawny wzór albo brak wzoru hydratu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z 5,825 g BaSO4 otrzymujemy 0,0250 mol osadu, czyli tyle samo moli Na2SO4. Dodano 0,0300 mol Ba2+, zatem baru wystarczyło do strącenia całego siarczanu.
Masa bezwodnej soli wynosi 3,550 g, a wody w próbce 4,500 g, czyli 0,250 mol. Stosunek 0,250:0,0250 = 10 prowadzi do Na2SO4·10H2O. Wodę wyznaczamy z masy początkowego hydratu, nie z objętości roztworu po rozpuszczeniu.
Uwaga redakcyjna. Stężenie użytego roztworu wynosi 0,600 mol·dm⁻³. Po wymnożeniu przez 0,0500 dm³ otrzymujemy 0,0300 mol.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
