Zadanie 5 — marzec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Sacharoza dobrze rozpuszcza się w wodzie, a jej rozpuszczalność w dużym stopniu zależy od

temperatury.

Przygotowano nasycony wodny roztwór sacharozy w temperaturze 80 °C. Następnie

ochłodzono go do temperatury 20 °C i stwierdzono, że wykrystalizowało 1590 g sacharozy,

a roztwór, który pozostał po krystalizacji, miał masę 3040 g.

Oblicz rozpuszczalność sacharozy (w gramach na 100 gramów wody) w temperaturze

80 °C, jeśli w temperaturze 20 °C jest ona równa 204 g na 100 g wody.

Na podstawie: W. Mizerski, Małe tablice chemiczne, Warszawa 1997.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw ustal skład roztworu pozostałego po krystalizacji.

Podpowiedź 2

Cukier wykrystalizowany był wcześniej rozpuszczony w tej samej ilości wody.

Podpowiedź 3

Dodaj 1590 g do 2040 g cukru i przelicz wynik na 100 g z 1000 g wody: 363 g.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

masa sacharozy w roztworze o temperaturze 20 °C

204 g sacharozy – 304 g roztworu

𝑥 g sacharozy – 3040 g roztworu 𝑥 = 2040 g

masa sacharozy w roztworze o temperaturze 80 °C

2040 g + 1590 g = 3630 g

masa wody w roztworze

3040 g – 2040 g = 1000 g

rozpuszczalność sacharozy w roztworze o temperaturze 80 °C

3630 g sacharozy – 1000 g wody

𝑥 g – 100 g wody 𝒙 = 363 (g na 100 g wody)

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku

w gramach na 100 gramów wody.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.

LUB

– podanie wyniku liczbowego w innej jednostce niż g na 100 g wody.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej

metody i poprawnych obliczeń.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Roztwór nasycony w 20 °C ma 204 g sacharozy na 100 g wody, czyli 304 g całości. W 3040 g roztworu jest więc 2040 g sacharozy i 1000 g wody.

Przed chłodzeniem sacharozy było 2040 + 1590 = 3630 g, a masa wody pozostawała taka sama. Rozpuszczalność w 80 °C wynosi 3630/1000·100 = 363 g na 100 g wody. Wykrystalizowanego cukru nie dodajemy do masy rozpuszczalnika.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

masa sacharozy w roztworze o temperaturze 20 °C

204 g sacharozy – 304 g roztworu

𝑥 g sacharozy – 3040 g roztworu 𝑥 = 2040 g

masa sacharozy w roztworze o temperaturze 80 °C

2040 g + 1590 g = 3630 g

masa wody w roztworze

3040 g – 2040 g = 1000 g

rozpuszczalność sacharozy w roztworze o temperaturze 80 °C

3630 g sacharozy – 1000 g wody

𝑥 g – 100 g wody 𝒙 = 363 (g na 100 g wody)

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_03_probny_05

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania