Źródło
Informacja do zadań 2–4.
Pierwsza energia jonizacji (Ej1) to minimalna energia potrzebna do oderwania pierwszego
elektronu od obojętnego atomu. Każda następna energia jonizacji (Ej2, Ej3 itd.) to energia
potrzebna do oderwania kolejnego elektronu od coraz bardziej dodatnio naładowanej drobiny.
Wartości energii jonizacji zmieniają się okresowo w miarę wzrostu liczby atomowej.
W tabeli podano wartość pierwszej energii jonizacji dla atomu wodoru i wartości kilku
wybranych energii jonizacji dla atomów kolejnych pierwiastków pierwszej grupy układu
okresowego.
Nazwa pierwiastka | Energia jonizacji, 106 · J · mol−1 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
pierwsza | druga | trzecia | czwarta | piąta | |
wodór | 1,31 | – | – | – | – |
lit | 0,52 | 7,30 | 11,81 | – | – |
sód | 0,49 | 4,56 | 6,91 | 9,54 | 13,35 |
potas | 0,42 | 3,05 | 4,41 | 5,88 | 7,98 |
rubid | 0,40 | 2,63 | 3,90 | 5,08 | 6,85 |
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.
Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
1. | W grupie pierwiastków: lit, sód i rubid, obserwujemy, że im mniejsza elektroujemność, tym większa jest wartość pierwszej energii jonizacji. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | W grupie pierwiastków: sód, potas i rubid, obserwujemy, że im większy promień atomu, tym mniejsza jest wartość pierwszej energii jonizacji. | P | F |
3. | Wartości czwartej i piątej energii jonizacji potasu dotyczą elektronów należących do różnych powłok. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Pierwsze dwa zdania porównaj z przebiegiem zmian w dół grupy.
Podpowiedź 2
Dla trzeciego odtwórz kolejność odrywania elektronów potasu po usunięciu 4s1.
Podpowiedź 3
Wskaż F, P, F; czwarty i piąty usuwany elektron należą do tej samej powłoki.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – F, 2 – P, 3. – F
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna ocena trzech zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W dół grupy litowców maleją zarówno elektroujemność, jak i pierwsza energia jonizacji, zatem pierwsze zdanie wskazujące przeciwną zależność jest fałszywe. Wzrost promienia wiąże się z łatwiejszym odrywaniem elektronu, więc drugie jest prawdziwe.
Po utracie elektronu 4s potasu kolejne jonizacje obejmują elektrony trzeciej powłoki; czwarta i piąta nie dotyczą różnych powłok. Otrzymujemy F, P, F.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. – F, 2 – P, 3. – F