Zadanie 3 — marzec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 2–4.

Pierwsza energia jonizacji (Ej1) to minimalna energia potrzebna do oderwania pierwszego

elektronu od obojętnego atomu. Każda następna energia jonizacji (Ej2, Ej3 itd.) to energia

potrzebna do oderwania kolejnego elektronu od coraz bardziej dodatnio naładowanej drobiny.

Wartości energii jonizacji zmieniają się okresowo w miarę wzrostu liczby atomowej.

W tabeli podano wartość pierwszej energii jonizacji dla atomu wodoru i wartości kilku

wybranych energii jonizacji dla atomów kolejnych pierwiastków pierwszej grupy układu

okresowego.

Nazwa

pierwiastka

Energia jonizacji, 106 · J · mol−1

pierwsza

druga

trzecia

czwarta

piąta

wodór

1,31

–

–

–

–

lit

0,52

7,30

11,81

–

–

sód

0,49

4,56

6,91

9,54

13,35

potas

0,42

3,05

4,41

5,88

7,98

rubid

0,40

2,63

3,90

5,08

6,85

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i podkreśl jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

Pierwsza energia jonizacji litowca jest (mniejsza / większa) niż druga energia jonizacji,

ponieważ:

• (łatwiej / trudniej) oderwać elektron od jonu naładowanego dodatnio niż od obojętnego

atomu

oraz

• przyciąganie przez jądro elektronu z przedostatniej powłoki jest (silniejsze / słabsze) niż

przyciąganie elektronu z powłoki ostatniej.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zapisz, jak zmienia się konfiguracja po utracie pierwszego elektronu litowca.

Podpowiedź 2

Przy drugiej jonizacji nie odrywasz już elektronu z tej samej zewnętrznej powłoki.

Podpowiedź 3

Wybierz: mniejsza, trudniej, silniejsze.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 6.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie zdań.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Pierwsza jonizacja litowca usuwa jedyny elektron zewnętrznej powłoki. Druga wymaga oderwania elektronu od już dodatniego jonu i z powłoki wewnętrznej, silniej związanej z jądrem.

Pierwsza energia jonizacji jest więc mniejsza od drugiej; od dodatniego jonu elektron odrywa się trudniej, a przyciąganie elektronu wewnętrznego jest silniejsze. Odpowiedź łączy oba argumenty, nie ograniczając się do samej zmiany ładunku.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 6.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_03_probny_03

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania