Źródło
Informacja do zadań 2–4.
Pierwsza energia jonizacji (Ej1) to minimalna energia potrzebna do oderwania pierwszego
elektronu od obojętnego atomu. Każda następna energia jonizacji (Ej2, Ej3 itd.) to energia
potrzebna do oderwania kolejnego elektronu od coraz bardziej dodatnio naładowanej drobiny.
Wartości energii jonizacji zmieniają się okresowo w miarę wzrostu liczby atomowej.
W tabeli podano wartość pierwszej energii jonizacji dla atomu wodoru i wartości kilku
wybranych energii jonizacji dla atomów kolejnych pierwiastków pierwszej grupy układu
okresowego.
Nazwa pierwiastka | Energia jonizacji, 106 · J · mol−1 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
pierwsza | druga | trzecia | czwarta | piąta | |
wodór | 1,31 | – | – | – | – |
lit | 0,52 | 7,30 | 11,81 | – | – |
sód | 0,49 | 4,56 | 6,91 | 9,54 | 13,35 |
potas | 0,42 | 3,05 | 4,41 | 5,88 | 7,98 |
rubid | 0,40 | 2,63 | 3,90 | 5,08 | 6,85 |
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.
Wyjaśnij, dlaczego wartość pierwszej energii jonizacji atomu wodoru jest dużo większa niż wartość pierwszej energii jonizacji atomów kolejnych pierwiastków pierwszej grupy.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj położenie elektronu odrywanego od H i od litowców.
Podpowiedź 2
W atomie H nie ma powłok wewnętrznych ekranujących jądro.
Podpowiedź 3
Powiąż bliskość elektronu 1s i brak ekranowania z wysoką pierwszą energią jonizacji wodoru.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wraz ze wzrostem liczby atomowej rosną promienie atomowe ALBO w atomie wodoru elektron
jest najbliżej jądra ALBO atom wodoru nie ma powłok wewnętrznych ALBO elektron jest
odrywany z orbitalu 1s wodoru, a z orbitali 2s, 3s dla atomów kolejnych pierwiastków ALBO
po oderwaniu pierwszego elektronu dla kolejnych litowców pozostają jeszcze powłoki
elektronowe, a dla wodoru – już nie.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Jedyny elektron wodoru zajmuje mały orbital 1s i nie jest ekranowany przez elektrony wewnętrznych powłok. W kolejnych litowcach elektron walencyjny znajduje się na dalszej powłoce, przy większym promieniu i silniejszym ekranowaniu.
Jest przez to łatwiejszy do oderwania niż elektron wodoru. Większy ładunek jądra cięższego atomu nie wystarcza do przewidzenia energii jonizacji bez uwzględnienia odległości oraz osłaniania.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Wraz ze wzrostem liczby atomowej rosną promienie atomowe ALBO w atomie wodoru elektron
jest najbliżej jądra ALBO atom wodoru nie ma powłok wewnętrznych ALBO elektron jest
odrywany z orbitalu 1s wodoru, a z orbitali 2s, 3s dla atomów kolejnych pierwiastków ALBO
po oderwaniu pierwszego elektronu dla kolejnych litowców pozostają jeszcze powłoki
elektronowe, a dla wodoru – już nie.