Zadanie 39 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 38–39.

Informacja do zadań 38–39. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

D-ksyloza … ksylitol … D-ksyluloza

Na podstawie: W. Sybirny, A. Puchalski, A. Sybirny, Biotechnologia, 2004.

Oznaczenia „D” i „L” określają przynależność związków do odpowiednich szeregów

konfiguracyjnych. We wzorach Fischera cząsteczek o konfiguracji „D” grupa hydroksylowa

przy asymetrycznym atomie węgla o najwyższym lokancie jest położona po prawej stronie

łańcucha węglowego. Cząsteczki tego samego związku o konfiguracji „D” i „L” są

enancjomerami.

Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.

Po dodaniu wodnego roztworu D-ksylozy do zalkalizowanej świeżo strąconej

zawiesiny wodorotlenku miedzi(II) powstanie szafirowy roztwór, a po

ogrzaniu zawartości probówki – ceglastoczerwony osad.

P

F

2.

Dodanie wodnego roztworu ksylitolu do świeżo strąconego wodorotlenku

miedzi(II) skutkuje powstaniem roztworu barwy szafirowej, a po ogrzaniu

zawartości probówki powstanie ceglastoczerwony osad.

P

F

3.

D-ksyluloza nie wykazuje właściwości redukujących po dodaniu do niej

nadmiaru wodnego roztworu wodorotlenku sodu oraz roztworu siarczanu(VI)

miedzi(II) i ogrzaniu roztworu.

P

F

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozdziel kompleksowanie miedzi na zimno od redukcji po ogrzaniu.

Podpowiedź 2

Ksylitol jest alkoholem wielowodorotlenowym, a ketozę w zasadowym środowisku trzeba ocenić z uwzględnieniem izomeryzacji.

Podpowiedź 3

Zaznacz P, F, F: ksyloza daje oba efekty, ksylitol tylko kompleks, ksyluloza może redukować.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1.

Po dodaniu wodnego roztworu D-ksylozy do zalkalizowanej świeżo strąconej

zawiesiny wodorotlenku miedzi(II) powstanie szafirowy roztwór, a po

ogrzaniu zawartości probówki – ceglastoczerwony osad.

P

 

2.

Dodanie wodnego roztworu ksylitolu do świeżo strąconego wodorotlenku

miedzi(II) skutkuje powstaniem roztworu barwy szafirowej, a po ogrzaniu

zawartości probówki powstanie ceglastoczerwony osad.

 

F

3.

D-ksyluloza nie wykazuje właściwości redukujących po dodaniu do niej

nadmiaru wodnego roztworu wodorotlenku sodu oraz roztworu siarczanu(VI)

miedzi(II) i ogrzaniu roztworu.

 

F

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

D-ksyloza dzięki sąsiednim OH tworzy szafirowy kompleks na zimno, a jako aldoza redukuje Cu(II) po ogrzaniu do ceglastoczerwonego Cu2O. Ksylitol również kompleksuje miedź, lecz nie ma grupy karbonylowej i nie daje opisanej dodatniej próby redukcyjnej.

D-ksyluloza w zasadowym środowisku może izomeryzować do aldoz i daje właściwości redukujące, więc zaprzeczenie w trzecim zdaniu jest fałszywe. Oceny: P, F, F.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

1.

Po dodaniu wodnego roztworu D-ksylozy do zalkalizowanej świeżo strąconej

zawiesiny wodorotlenku miedzi(II) powstanie szafirowy roztwór, a po

ogrzaniu zawartości probówki – ceglastoczerwony osad.

P

 

2.

Dodanie wodnego roztworu ksylitolu do świeżo strąconego wodorotlenku

miedzi(II) skutkuje powstaniem roztworu barwy szafirowej, a po ogrzaniu

zawartości probówki powstanie ceglastoczerwony osad.

 

F

3.

D-ksyluloza nie wykazuje właściwości redukujących po dodaniu do niej

nadmiaru wodnego roztworu wodorotlenku sodu oraz roztworu siarczanu(VI)

miedzi(II) i ogrzaniu roztworu.

 

F

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_07_dodatkowy_39

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania