Źródło
Informacja do zadań 35–36.

Źródło
Informacja do zadania 35.
Przemiany prowadzące od benzenu do kwasu maleinowego zilustrowano na schemacie:
Reakcja 1.: W podwyższonej temperaturze i pod zwiększonym ciśnieniem w obecności
katalizatora benzen utlenia się tlenem z powietrza. Produktami ubocznymi są tlenek węgla(IV)
i woda.
Reakcja 2.: W temperaturze poniżej 160 ºC i pod normalnym ciśnieniem bezwodnik maleinowy
reaguje z wodą, w wyniku czego jako główny produkt powstaje kwas maleinowy.
Na podstawie: E. Grzywa, J. Molenda, Technologia podstawowych syntez organicznych, Warszawa 2008.
Bezwodnik maleinowy jest stosowany w produkcji butano-1,4-diolu. Proces technologiczny
przebiega w trzech etapach:
1) estryfikacja bezwodnika maleinowego metanolem
2) katalityczne uwodornienie maleinianu dimetylu do bursztynianu dimetylu
3) katalityczne uwodornienie bursztynianu dimetylu do butano-1,4-diolu.
Na podstawie: E. Grzywa, J. Molenda, Technologia podstawowych syntez organicznych, Warszawa 2008.
Uzupełnij poniższy schemat opisanego procesu – wpisz wzory półstrukturalne (grupowe) maleinianu dimetylu oraz butano-1,4-diolu.

3) uwodornienie
butano-1,4-diol
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Śledź oddzielnie wiązanie podwójne i dwie grupy estrowe.
Podpowiedź 2
Metylowe grupy estrów nie wchodzą do czterowęglowego szkieletu końcowego diolu.
Podpowiedź 3
Uzupełnij pola strukturą cis maleinianu dimetylu i czterowęglowym diolem z OH na obu końcach.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie schematu – wpisanie wzorów półstrukturalnych
(grupowych) dwóch związków organicznych.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Maleinian dimetylu zawiera dwie grupy estrowe metylowe i zachowane wiązanie podwójne w konfiguracji cis. Pierwsze uwodornienie daje nasycony bursztynian, a dalsza redukcja przekształca grupy estrowe w końcowe grupy alkoholowe.
Końcowy diol ma cztery atomy węgla i grupy OH przy C1 oraz C4. W dwóch polach rysujemy więc maleinian dimetylu i butano-1,4-diol, bez skracania łańcucha węglowego.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
