Źródło
Informacja do zadania 33.
Ester E o masie molowej 178 g ∙ mol−1 zawiera 74,16% masowych węgla. Ten związek
otrzymano w reakcji nasyconego monohydroksylowego alkoholu A wykazującego czynność
optyczną oraz monokarboksylowego aromatycznego kwasu B. Sól sodowa kwasu B jest
stosowana jako konserwant.
Wykonaj odpowiednie obliczenia i ustal wzór półstrukturalny (grupowy) opisanego estru.
Obliczenia:
Wzór estru:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Z procentu węgla i masy molowej wyznacz liczbę atomów C.
Podpowiedź 2
Odejmij siedem węgli kwasu benzoesowego i znajdź chiralny alkohol czterowęglowy.
Podpowiedź 3
Połącz kwas benzoesowy z butan-2-olem w ester przedstawiony na grafice; suma to C11H14O2.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
W 178 g estru jest 0,7416 · 178 g ≈ 132 g węgla, czyli 11 atomów C w cząsteczce. Reszta kwasu benzoesowego zawiera 7 atomów C, a część alkoholowa 4.
Benzoesan butan-2-ylu: C₆H₅–COO–CH(CH₃)–CH₂–CH₃.
Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie
poprawnego wzoru półstrukturalnego (grupowego) estru.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
– podanie niepoprawnego wzoru estru.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Uwaga: Jeśli zdający wykona obliczenia w pamięci i podany wzór półstrukturalny (grupowy)
estru będzie poprawny należy przyznać 2 punkty.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Masa węgla w jednym molu estru wynosi 178·0,7416 ≈ 132 g, czyli cząsteczka ma 11 atomów C. Aromatyczny kwas o soli stosowanej jako konserwant to kwas benzoesowy, dostarczający siedem węgli.
Alkohol ma więc cztery; wymóg czynności optycznej wskazuje butan-2-ol. Estr to benzoesan butan-2-ylu, o wzorze sumarycznym C11H14O2. Wzór półstrukturalny musi zachować tlen między częścią kwasową a alkoholową, jak na grafice.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
W 178 g estru jest 0,7416 · 178 g ≈ 132 g węgla, czyli 11 atomów C w cząsteczce. Reszta kwasu benzoesowego zawiera 7 atomów C, a część alkoholowa 4.
Benzoesan butan-2-ylu: C₆H₅–COO–CH(CH₃)–CH₂–CH₃.