Na kwasowość i zasadowość związków organicznych mają wpływ podstawniki znajdujące się
w cząsteczkach w sąsiedztwie grup funkcyjnych. Przykładem takiego wpływu jest efekt
indukcyjny, czyli oddziaływanie podstawników polegające na przyciąganiu (–I) lub
odpychaniu (+I) elektronów, co prowadzi do zmiany stopnia polaryzacji wiązań w cząsteczce.
Ujemny efekt indukcyjny (–I) skutkuje wzrostem mocy kwasów i obniżeniem mocy zasad.
Przeciwnie działa dodatni efekt indukcyjny (+I).
Na poniższym schemacie przedstawiono kierunek i wielkość efektu indukcyjnego wybranych
podstawników względem wodoru.

Odpowiedz na poniższe pytania i uzasadnij odpowiedź. W uzasadnieniu porównaj wpływ podstawników na efekt indukcyjny.
1. Czy kwas 2-chloropropanowy jest mocniejszy niż kwas 2-hydroksypropanowy?
(TAK / NIE), ponieważ: …
2. Czy 2-hydroksypropanoamina jest mocniejszą zasadą niż propanoamina?
(TAK / NIE), ponieważ: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj względną siłę −I chloru i OH.
Podpowiedź 2
Ten sam efekt −I wzmacnia kwas, lecz osłabia zasadę.
Podpowiedź 3
Odpowiedz TAK dla kwasu 2-chloropropanowego i NIE dla hydroksypropanoaminy. Uzasadnij obie odpowiedzi efektem −I.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
2 p. – za poprawną ocenę dwóch informacji wraz z poprawnym uzasadnieniem.
1 p. – za poprawną ocenę jednej informacji wraz z poprawnym uzasadnieniem.
0 p. – za błędną ocenę dwóch informacji albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z podanego schematu wynika silniejszy efekt −I chloru niż grupy hydroksylowej. Kwas 2-chloropropanowy jest więc mocniejszy od 2-hydroksypropanowego, ponieważ silniejsze wycofywanie elektronów sprzyja stabilizacji anionu po oddaniu protonu.
Wprowadzenie OH do propanoaminy wycofuje elektrony z otoczenia azotu i osłabia jego zdolność przyjmowania protonu. Druga odpowiedź to NIE. W obu uzasadnieniach odnosimy się do porównania podstawników, zgodnie z definicją zadania.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
