Źródło
Informacja do zadania 31.
W tabeli podano temperatury wrzenia (pod ciśnieniem 1013 hPa) wybranych alkoholi
i aldehydów.
Alkohol | tw, °C | Aldehyd | tw, °C | ||
|---|---|---|---|---|---|
I | metanol | 65 | VI | metanal | –19 |
II | propan-1-ol | 97 | VII | propanal | 48 |
III | pentan-1-ol | 136 | VIII | pentanal | 102 |
IV | 3-metylobutan-1-ol | 131 | IX | 3-metylobutanal | 90 |
V | 2-metylobutan-1-ol | 129 | X | 2-metylobutanal | 91 |
… Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013 oraz www.sigmaaldrich.com
Spośród związków wymienionych w tabeli wybierz te, których cząsteczki są chiralne.
Napisz numery, którymi je oznaczono.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź atomy węgla o geometrii tetraedrycznej.
Podpowiedź 2
Porównuj całe grupy po obu stronach rozgałęzienia, nie tylko pierwsze atomy.
Podpowiedź 3
Wskaż V oraz X, mające cztery różne podstawniki przy C2.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
V i X
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie związków – napisanie numerów, którymi oznaczono ich
wzory.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Wśród pokazanych alkoholi i aldehydów wyszukujemy atom węgla połączony z czterema różnymi podstawnikami. Warunek spełnia C2 w 2-metylobutan-1-olu oraz w odpowiadającym mu 2-metylobutanalu: obie strony łańcucha są różne.
Odpowiadają im oznaczenia V i X. Nie wystarcza rozgałęzienie szkieletu; trzeba porównać wszystkie cztery podstawniki przy konkretnym atomie, w tym wodór niewpisany we wzorze szkieletowym.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
V i X