Źródło
Informacja do zadania 31.
W tabeli podano temperatury wrzenia (pod ciśnieniem 1013 hPa) wybranych alkoholi
i aldehydów.
Alkohol | tw, °C | Aldehyd | tw, °C | ||
|---|---|---|---|---|---|
I | metanol | 65 | VI | metanal | –19 |
II | propan-1-ol | 97 | VII | propanal | 48 |
III | pentan-1-ol | 136 | VIII | pentanal | 102 |
IV | 3-metylobutan-1-ol | 131 | IX | 3-metylobutanal | 90 |
V | 2-metylobutan-1-ol | 129 | X | 2-metylobutanal | 91 |
… Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013 oraz www.sigmaaldrich.com
Wyjaśnij, dlaczego alkohole mają wyższe temperatury wrzenia niż aldehydy o takim samym szkielecie węglowym.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj możliwość tworzenia wiązań wodorowych między cząsteczkami tej samej substancji.
Podpowiedź 2
Sam atom tlenu w aldehydzie nie zapewnia donora O–H.
Podpowiedź 3
Powiąż silniejsze oddziaływania alkoholi z większą energią parowania i wyższą temperaturą wrzenia.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
(Alkohole mają wyższe temperatury wrzenia niż aldehydy o tej samej długości łańcucha, gdyż)
między cząsteczkami alkoholi tworzą się stosunkowo silne wiązania wodorowe.
Uwaga: Zdający w wyjaśnieniu musi uwzględnić obecność oddziaływań
międzycząsteczkowych. Wskazanie elementów budowy alkoholi i aldehydów jest
niewystarczające.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Cząsteczki alkoholi mogą tworzyć między sobą wiązania wodorowe dzięki grupom OH, będącym donorami i akceptorami. Aldehydy mają tlen akceptorowy, ale nie mają grupy O–H, więc między ich własnymi cząsteczkami brak analogicznej sieci wiązań wodorowych.
Przy jednakowym szkielecie węglowym rozdzielenie cząsteczek alkoholu wymaga więcej energii, co podnosi temperaturę wrzenia. Wyjaśnienie musi dotyczyć oddziaływań międzycząsteczkowych, nie zrywania wiązań kowalencyjnych podczas wrzenia.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
(Alkohole mają wyższe temperatury wrzenia niż aldehydy o tej samej długości łańcucha, gdyż)
między cząsteczkami alkoholi tworzą się stosunkowo silne wiązania wodorowe.
Uwaga: Zdający w wyjaśnieniu musi uwzględnić obecność oddziaływań
międzycząsteczkowych. Wskazanie elementów budowy alkoholi i aldehydów jest
niewystarczające.