W wyniku redukcji nitrobenzenu wodorem otrzymano aromatyczną aminę, która reaguje
z kwasem solnym w stosunku molowym 1 : 1 (reakcja 1.) oraz z bromem w stosunku molowym
1 : 3 (reakcja 2.).
Napisz równania reakcji 1. i 2. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych.
Równanie reakcji 1.:
Równanie reakcji 2.:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Dla HCl rozważ przeniesienie protonu, dla bromu podstawienie w pierścieniu.
Podpowiedź 2
Grupa aminowa kieruje bromowanie w pozycje orto i para.
Podpowiedź 3
Pierwsza reakcja daje sól 1:1; druga 2,4,6-tribromoanilinę przy 3Br2 i 3HBr.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Protonowanie: C₆H₅NH₂ + HCl → [C₆H₅NH₃]⁺Cl⁻.
Bromowanie: C₆H₅NH₂ + 3 Br₂ → 2,4,6-Br₃C₆H₂NH₂ + 3 HBr. Atomy bromu zajmują oba położenia orto i położenie para względem –NH₂.
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne napisanie dwóch równań reakcji.
1 p. – za poprawne napisanie jednego równania reakcji.
0 p. – za błędne napisanie obu równań (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki
stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Anilina jako zasada przyjmuje proton z HCl, tworząc sól aniliniową; szkielet aromatyczny się nie zmienia. Bromowanie dotyczy natomiast pierścienia silnie aktywowanego grupą aminową i prowadzi do 2,4,6-tribromoaniliny.
Na jedną anilinę zużywane są trzy Br2 i powstają trzy HBr. Oddzielamy protonowanie azotu od substytucji w pierścieniu, zachowując warunki i wzory graficzne obu równań.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Protonowanie: C₆H₅NH₂ + HCl → [C₆H₅NH₃]⁺Cl⁻.
Bromowanie: C₆H₅NH₂ + 3 Br₂ → 2,4,6-Br₃C₆H₂NH₂ + 3 HBr. Atomy bromu zajmują oba położenia orto i położenie para względem –NH₂.