Poniżej przedstawiono schemat przemian wybranych związków organicznych:

Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
1. | Organiczny substrat reakcji 1. jest alkoholem I-rzędowym, a organiczny produkt reakcji 2. jest alkoholem II-rzędowym. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | Reakcja 1. jest reakcją eliminacji i zachodzi m.in. podczas przepuszczania par alkoholu nad tlenkiem glinu Al2O3 w podwyższonej temperaturze. | P | F |
3. | Reakcja 2. jest reakcją addycji elektrofilowej. Zachodzi ona w środowisku wodnym o odczynie kwasowym. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyznacz rzędowość węgla połączonego z OH przed całym ciągiem i po nim.
Podpowiedź 2
W pierwszym etapie odchodzi woda, a w drugim przyłącza się do wiązania podwójnego.
Podpowiedź 3
Zaznacz F, P, P: alkohol początkowy I-rzędowy, końcowy III-rzędowy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. | Organiczny substrat reakcji 1. jest alkoholem I-rzędowym, a organiczny produkt reakcji 2. jest alkoholem II-rzędowym. | F | |
|---|---|---|---|
2. | Reakcja 1. jest reakcją eliminacji i zachodzi m.in. podczas przepuszczania par alkoholu nad tlenkiem glinu Al2O3 w podwyższonej temperaturze. | P | |
3. | Reakcja 2. jest reakcją addycji elektrofilowej. Zachodzi ona w środowisku wodnym o odczynie kwasowym. | P |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Wyjściowy 2-metylopropan-1-ol jest alkoholem I-rzędowym, ale produkt końcowy, 2-metylopropan-2-ol, jest III-rzędowy. Pierwsze zdanie łączące dwie oceny jest zatem fałszywe. Odwodnienie alkoholu do alkenu nad Al2O3 to eliminacja.
Następne uwodnienie alkenu w środowisku kwasowym jest addycją elektrofilową. Wynik: F, P, P. Rzędowość określamy przez liczbę węgli związanych z atomem niosącym OH, a nie przez liczbę grup OH.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. | Organiczny substrat reakcji 1. jest alkoholem I-rzędowym, a organiczny produkt reakcji 2. jest alkoholem II-rzędowym. | F | |
|---|---|---|---|
2. | Reakcja 1. jest reakcją eliminacji i zachodzi m.in. podczas przepuszczania par alkoholu nad tlenkiem glinu Al2O3 w podwyższonej temperaturze. | P | |
3. | Reakcja 2. jest reakcją addycji elektrofilowej. Zachodzi ona w środowisku wodnym o odczynie kwasowym. | P |