Zadanie 23 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 21–23.

Jon kompleksowy składa się z atomu centralnego i ligandów. Funkcję atomu centralnego

spełniają najczęściej kationy metali. Ligandami są drobiny chemiczne, które łączą się z atomem

(jonem) centralnym wiązaniem koordynacyjnym za pomocą wolnej pary elektronowej atomu

donorowego wchodzącego w skład ligandu. Ligandami mogą być cząsteczki obojętne, np.

H2O, NH3, lub aniony, np. Cl−, OH−.

Powstawanie kompleksu jonu metalu M z ligandami L można opisać sumarycznym

równaniem:

M + nL ⇌ MLn

Indeks n oznacza liczbę ligandów, z którymi łączy się jon metalu.

Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2001

oraz M. Cieślak-Golonka, J. Starosta, M. Wasielewski, Wstęp do chemii koordynacyjnej, Warszawa 2010.

Poniżej przedstawiono wzór jonu kompleksowego, w którym ligandami są aniony

szczawianowe pochodzące od kwasu szczawiowego (etanodiowego) CKE: wzór półstrukturalny kwasu szczawiowego..

Zadanie 23 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 13.

Uzupełnij tabelę – wpisz wzór jonu centralnego oraz wzór półstrukturalny (grupowy) jonu, który jest ligandem.

Wzór jonu

centralnego

Wzór ligandu

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw ustal ładunek pojedynczego anionu szczawianowego.

Podpowiedź 2

Zbilansuj ładunek całego kompleksu, uwzględniając trzy ligandy.

Podpowiedź 3

Wpisz Fe3+ i narysuj dianion szczawianowy z obiema grupami karboksylanowymi, jak w kluczu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Wzór jonu

centralnego

Wzór ligandu

Fe3+

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 13.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie wzoru jonu centralnego, wzoru półstrukturalnego (grupowego)

ligandu.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Ligand szczawianowy jest anionem dwuprotonowego kwasu szczawiowego po odszczepieniu obu protonów, więc ma ładunek −2. Trzy takie ligandy w pokazanym kompleksie dają łącznie −6; porównanie z całkowitym ładunkiem kompleksu pozwala ustalić jon centralny Fe3+.

Wymagany wzór półstrukturalny ligandu pokazuje obie grupy karboksylanowe i zachowane wiązanie między atomami węgla. Sam wzór sumaryczny nie zastępuje żądanej grafiki.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Wzór jonu

centralnego

Wzór ligandu

Fe3+

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 13.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_07_dodatkowy_23

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania