Źródło
Informacja do zadań 21–23.
Jon kompleksowy składa się z atomu centralnego i ligandów. Funkcję atomu centralnego
spełniają najczęściej kationy metali. Ligandami są drobiny chemiczne, które łączą się z atomem
(jonem) centralnym wiązaniem koordynacyjnym za pomocą wolnej pary elektronowej atomu
donorowego wchodzącego w skład ligandu. Ligandami mogą być cząsteczki obojętne, np.
H2O, NH3, lub aniony, np. Cl−, OH−.
Powstawanie kompleksu jonu metalu M z ligandami L można opisać sumarycznym
równaniem:
M + nL ⇌ MLn
Indeks n oznacza liczbę ligandów, z którymi łączy się jon metalu.
Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2001
oraz M. Cieślak-Golonka, J. Starosta, M. Wasielewski, Wstęp do chemii koordynacyjnej, Warszawa 2010.
Jony kadmu(II) tworzą z anionami jodkowymi jon kompleksowy, w którym przyjmują liczbę
koordynacyjną n = 4.
W przedstawionej poniżej konfiguracji elektronowej atomu kadmu w stanie podstawowym podkreśl fragment, który nie występuje w jonie kadmu(II), oraz napisz wzór kompleksu jonów kadmu(II) z anionami jodkowymi.
48Cd 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d10 4s2 4p6 4d10 5s2
Wzór kompleksu jonów kadmu(II) z anionami jodkowymi: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal, które elektrony odrywa się przy tworzeniu Cd2+.
Podpowiedź 2
Zsumuj ładunek jonu centralnego i czterech jodków.
Podpowiedź 3
Podkreśl 5s2 i zapisz [CdI4]2−.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Konfiguracja Cd: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s² 4p⁶ 4d¹⁰ 5s².
Jon kompleksowy: [CdI₄]²⁻.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne zaznaczenie fragmentu konfiguracji elektronowej oraz poprawne
napisanie wzoru jonu kompleksowego.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Kadm traci dwa elektrony najbardziej zewnętrznej podpowłoki 5s, dlatego w podanym zapisie podkreślamy 5s2. Jon Cd2+ wiąże cztery ligandy I−; liczba koordynacyjna wynosi cztery.
Ładunek kompleksu obliczamy jako +2 + 4·(−1) = −2, co daje [CdI4]2−. Stopień utlenienia kadmu pozostaje +II, mimo że cały jon kompleksowy jest naładowany ujemnie.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Konfiguracja Cd: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s² 4p⁶ 4d¹⁰ 5s².
Jon kompleksowy: [CdI₄]²⁻.