Zadanie 18 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 17–18.

Rozpuszczalnikami amfiprotycznymi nazywa się rozpuszczalniki, których cząsteczki mogą

zarówno odszczepiać, jak i przyłączać proton. Do rozpuszczalników amfiprotycznych należą

m.in. woda, ciekłe alkohole oraz kwasy karboksylowe, ciekły amoniak i aminy.

W rozpuszczalnikach amfiprotycznych ustala się stan równowagi reakcji autoprotolizy, która

dla wody zachodzi zgodnie z równaniem:

2H2O ⇌ H3O+ + OH−

Reakcję autoprotolizy rozpuszczalnika opisuje stała równowagi nazywana iloczynem jonowym

rozpuszczalnika, np. iloczyn jonowy wody wyraża się równaniem:

Kw = [H3O+] · [OH−]

Poniżej zestawiono wartości iloczynu jonowego trzech rozpuszczalników w temperaturze

25 ºC.

Rozpuszczalnik

Iloczyn jonowy

rozpuszczalnika

kwas mrówkowy

0,6 · 10−6

metanol

0,2 · 10−16

woda

1,0 · 10−14

Na podstawie: J.J. Fiałkow, A.N. Żytomirski, J.A. Tarasenko, Chemia fizyczna roztworów niewodnych,

Warszawa 1983.

Uszereguj wymienione rozpuszczalniki według wzrastającego stopnia ich autoprotolizy w temperaturze 25 ºC. Napisz nazwy tych rozpuszczalników.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprowadź wszystkie wartości do czytelnego zapisu naukowego.

Podpowiedź 2

Najpierw porównaj wykładniki, a dopiero później współczynniki.

Podpowiedź 3

Uporządkuj: metanol, woda, kwas mrówkowy.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

metanol woda kwas mrówkowy

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne uszeregowanie wymienionych związków według wzrastającej wydajności

reakcji ich autoprotolizy (przez podanie ich nazw).

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Iloczyn jonowy charakteryzuje powstawanie jonów w autoprotolizie rozpuszczalnika. Dla podanych cieczy porównujemy wartości w tej samej temperaturze: metanol 2·10−17, woda 1·10−14, kwas mrówkowy 6·10−7.

W modelu przyjętym w zadaniu rosnący stopień autoprotolizy odpowiada tej samej kolejności. Uważnie normalizujemy zapis wykładniczy, ponieważ współczynniki 0,2 i 0,6 nie rozstrzygają porównania bez wykładników potęg.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

metanol woda kwas mrówkowy

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_07_dodatkowy_18

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania