Zadanie 14.1 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 14–15.

Węglan sodu występuje w postaci soli bezwodnej oraz w postaci hydratu zawierającego 63%

masowych wody. Obie formy rozpuszczają się w wodzie. Uwodniony węglan sodu tworzy

bezbarwne kryształy, które podczas ogrzewania uwalniają wodę krystalizacyjną i rozpuszczają

się w niej.

Rozpuszczalność węglanu sodu (w przeliczeniu na sól bezwodną) w temperaturze 40 °C jest

równa 48,8 g na 100 g wody.

Na podstawie: J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2015.

Wykonaj obliczenia i ustal wzór opisanego hydratu węglanu sodu.

Obliczenia:

Wzór hydratu:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozdziel 100 g hydratu na wodę i sól bezwodną.

Podpowiedź 2

Zamień obie masy na mole lub ułóż równanie z x.

Podpowiedź 3

Stosunek moli H2O do Na2CO3 jest bliski 10; wpisz Na2CO3·10H2O.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 14.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 8.Odpowiedź CKE 14.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 9.

Uwaga redakcyjna. Poprawny zapis udziału masowego wody to 18x/(106 + 18x) = 0,63. Wynik x ≈ 10,03 daje 10 cząsteczek wody na jednostkę wzoru Na₂CO₃.

Zasady oceniania

1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń, podanie wyniku

oraz ustalenie poprawnego wzoru.

0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia lub popełnienie błędów rachunkowych

prowadzących do błędnego wyniku liczbowego lub podanie wyniku z błędną jednostką

lub ustalenie błędnego wzoru lub brak wzoru lub brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Przyjmujemy hydrat Na2CO3·xH2O. Ułamek masowy wody spełnia 18x/(106 + 18x) = 0,63.

Po rozwiązaniu otrzymujemy x bliskie 10, zatem Na2CO3·10H2O. Można też dla 100 g hydratu porównać 63/18 mol wody z 37/106 mol soli. Liczbę x ustalamy ze stosunku moli, a nie ze stosunku samych mas wody i soli.

Uwaga redakcyjna. Równanie 18x/(106+18x) = 0,63 daje x ≈ 10,03, stąd x = 10. Jest to liczba cząsteczek wody przypadających na jednostkę wzoru soli.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 14.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 8.Odpowiedź CKE 14.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 9.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_07_dodatkowy_14.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania