Źródło
Informacja do zadań 11–13.
Sporządzono wodne roztwory siarczanu(IV) potasu i siarczanu(VI) potasu o takim samym
stężeniu molowym. Jeden z tych roztworów przelano do trzech probówek oznaczonych
numerem I, a drugi – do trzech probówek oznaczonych numerem II. Zadaniem uczniów było
zidentyfikowanie przygotowanych roztworów. Trzech uczniów poprawnie zaprojektowało
i wykonało doświadczenie, którego opis i wyniki przedstawiono w tabeli.
Opis doświadczenia | Obserwacje | |
|---|---|---|
uczeń 1. | Do probówki I i II dodałem kwas solny. | W probówce I nie zaobserwowałem zmian. W probówce II wydzielał się gaz o ostrym zapachu. |
uczeń 2. | Do probówki I i II dodałem kilka kropli wodnego roztworu manganianu(VII) potasu. | W probówce I roztwór przyjął fioletowe zabarwienie. W probówce II powstał brunatny osad. |
uczeń 3. | Do probówki I i II dodałem alkoholowy roztwór fenoloftaleiny. | W probówce I nie zaobserwowałem zmian. W probówce II roztwór zabarwił się na malinowo. |
Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji (z udziałem jonów SO32− ), które były podstawą identyfikacji siarczanu(IV) potasu przez uczniów 1. i 3.
Uczeń 1 …
Uczeń 3 …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przyporządkuj doświadczeniom ich efekty: gaz i odczyn zasadowy.
Podpowiedź 2
W jednym przypadku potrzebne są protony, w drugim proton pochodzi z wody.
Podpowiedź 3
Zapisz dla ucznia 1 wydzielanie SO2, a dla ucznia 3 hydrolizę do HSO3− i OH−.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie w formie jonowej skróconej dwóch równań reakcji.
0 p. – za poprawne napisanie jednego równania reakcji lub błędne napisanie obu równań
reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa
forma zapisu) albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Identyfikacja przez zakwaszenie wykorzystuje nietrwałość kwasu siarkowego(IV): SO32− + 2H+ → SO2 + H2O. Identyfikacja przez odczyn wykorzystuje hydrolizę: SO32− + H2O ⇌ HSO3− + OH−.
Pierwsze równanie wyjaśnia wydzielanie gazu u ucznia 1, drugie zasadowy odczyn u ucznia 3. Nie wpisujemy reakcji redoks z manganianem, ponieważ dotyczy ona innego doświadczenia.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
