Zadanie 6.1 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 6.

W poniższej tabeli zestawiono wybrane właściwości litowców i berylowców.

Właściwość

Nazwa pierwiastka

lit

beryl

sód

magnez

potas

wapń

promień kationu*,

pm

76

45

102

72

138

100

promień atomu, pm

134

125

154

145

196

174

pierwsza energia

jonizacji, kJ∙mol−1

520

899

496

738

419

590

temperatura

topnienia, K

454

1560

371

923

336

1115

* W tabeli podano promień kationów M+ – dla litowców oraz M2+ – dla berylowców.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

1. Dla pierwiastków danego okresu stosunek promienia jonowego do promienia atomowego

litowca jest (większy / mniejszy) niż stosunek promienia jonowego do promienia

atomowego berylowca.

2. W każdym okresie temperatury topnienia berylowców są (wyższe / niższe) niż temperatury

topnienia litowców, czego przyczyną jest silniejsze wiązanie metaliczne występujące między

atomami (berylowców / litowców).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oblicz dwa ilorazy promieni dla tego samego okresu.

Podpowiedź 2

Porównując temperatury topnienia, powiąż je z siłą wiązania metalicznego.

Podpowiedź 3

Wybierz większy stosunek dla litowca, wyższe temperatury berylowców i silniejsze wiązanie berylowców.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 6.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 5.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne uzupełnienie dwóch zdań.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Stosunek promienia jonowego do atomowego obliczamy oddzielnie dla litowca i berylowca tego samego okresu. Z podanych danych większą wartość ma litowiec, choć oba kationy są mniejsze od swoich atomów.

Temperatury topnienia berylowców są wyższe dzięki silniejszemu wiązaniu metalicznemu, związanemu między innymi z większą liczbą elektronów walencyjnych. Pierwszego porównania nie zastępujemy samym porównaniem promieni jonów bez uwzględnienia mianownika.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 6.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 5.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_07_dodatkowy_06.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania