Zadanie 35.1 — czerwiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 35.

Gdy łańcuchowa cząsteczka glukozy ulega cyklizacji, na atomie węgla, który w formie

łańcuchowej wchodził w skład grupy karbonylowej, tworzy się nowe centrum stereogeniczne.

Taki atom nazywa się anomerycznym, a dwa diastereoizomeryczne produkty cyklizacji –

anomerami. Izomer, w którym grupa –OH przy anomerycznym atomie węgla znajduje się

w konfiguracji trans do podstawnika –CH2OH przy przedostatnim atomie węgla, nazywany jest

anomerem α. Drugi anomer (z grupą –OH w pozycji cis) nosi nazwę anomeru β. Poniżej

przedstawiono – w projekcji Hawortha – wzory anomerów α i β D-glukopiranozy:

Informacja do zadania 35. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

α-D-glukopiranoza β-D-glukopiranoza

Cząsteczka trehalozy powstaje w wyniku kondensacji dwóch cząsteczek D-glukopiranozy,

które łączą się wiązaniem O-glikozydowym. Obie jednostki glukozowe powstały z takiego

samego anomeru D-glukopiranozy. Poniżej przedstawiono wzór trehalozy w projekcji

Hawortha:

Zadanie 35.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

jednostka glukozowa I jednostka glukozowa II

Uzupełnij tabelę. Określ, z jakiego anomeru D-glukopiranozy (α czy β) powstały jednostki glukozowe I i II w cząsteczce trehalozy, oraz podaj numery atomów węgla, pomiędzy którymi występuje wiązanie O-glikozydowe w cząsteczce tego disacharydu.

 

Jednostka glukozowa

I

II

anomer

 

numer atomu węgla uczestniczącego

w wiązaniu O-glikozydowym

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Ponumeruj każdą jednostkę glukozy od jej atomu anomerycznego.

Podpowiedź 2

Sprawdź, czy mostek tlenowy łączy oba atomy C1.

Podpowiedź 3

Podaj wiązanie α,α-1,1-glikozydowe.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

 

Jednostka glukozowa

I

II

anomer

α

numer atomu węgla uczestniczący

w wiązaniu O-glikozydowym

1

1

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli.

0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W trehalozie wiązanie glikozydowe łączy oba atomy anomeryczne, czyli C1 obu jednostek glukozy. W każdej jednostce konfiguracja wiązania przy tym atomie jest α.

Otrzymujemy więc wiązanie α,α-1,1-glikozydowe. Nie jest to połączenie 1,4; atomy odpowiedzialne za możliwość otwierania pierścieni są zajęte po obu stronach mostka tlenowego. Ich rozpoznanie przyda się także przy ocenie właściwości redukujących.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

 

Jednostka glukozowa

I

II

anomer

α

numer atomu węgla uczestniczący

w wiązaniu O-glikozydowym

1

1

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_06_glowny_35.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania