Zadanie 24.2 — czerwiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 24–25.

Olejek eteryczny otrzymywany z majeranku zawiera m.in. substancje, których wzory i nazwy

przedstawiono poniżej.

Informacja do zadań 24–25. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.
Źródło

Informacja do zadania 24.

Terpinen-4-ol (związek II) i terpineol (związek III) można otrzymać z terpinolenu (związek IV)

w wyniku jego reakcji z wodą w środowisku kwasowym.

Oceń poprawność poniższej informacji i uzasadnij swoją odpowiedź.

Podczas reakcji terpinolenu (związek IV) z wodą powstaje znacznie więcej terpineolu

(związek III) niż terpinen-4-olu (związek II), ponieważ zgodnie z regułą Markownikowa

terpineol (związek III) jest produktem głównym tej reakcji.

Informacja (jest / nie jest) poprawna.

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj oba atomy węgla reagującego wiązania podwójnego.

Podpowiedź 2

Sprawdź liczbę przyłączonych do nich atomów H oraz rzędowość otrzymanych alkoholi.

Podpowiedź 3

Odrzuć uzasadnienie regułą Markownikowa: oba atomy alkenu nie mają H, a oba alkohole są III-rzędowe.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 24.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 23.

Uwaga: Zdający powinien w dowolny sposób odnieść regułę Markownikowa do opisywanych

związków.

W uzasadnieniu zdający może odwołać się do budowy alkenu (substratu) lub alkoholi

(produktów) i:

– porównać stopnie utlenienia atomów węgla;

– porównać rzędowość, np. alkoholi;

– stwierdzić brak atomów wodoru przy atomach węgla połączonych wiązaniem podwójnym;

Stwierdzenie jedynie, że oba produkty powstają z podobną wydajnością, jest

niewystarczające.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawna ocena informacji i poprawne uzasadnienie odwołujące się do stosowalności

reguły Markownikowa.

0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Reguła Markownikowa rozróżnia orientacje przyłączenia na podstawie odmiennego otoczenia atomów wiązania podwójnego. W rozpatrywanym fragmencie terpinolenu oba te atomy nie mają wodoru, a oba rozważane produkty są alkoholami trzeciorzędowymi.

Przywołana reguła nie daje zatem podanego uzasadnienia przewagi terpineolu. Oceniamy informację jako niepoprawną; nie trzeba z tego wyciągać wniosku, że rzeczywiste ilości produktów muszą być dokładnie równe.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 24.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 23.

Uwaga: Zdający powinien w dowolny sposób odnieść regułę Markownikowa do opisywanych

związków.

W uzasadnieniu zdający może odwołać się do budowy alkenu (substratu) lub alkoholi

(produktów) i:

– porównać stopnie utlenienia atomów węgla;

– porównać rzędowość, np. alkoholi;

– stwierdzić brak atomów wodoru przy atomach węgla połączonych wiązaniem podwójnym;

Stwierdzenie jedynie, że oba produkty powstają z podobną wydajnością, jest

niewystarczające.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_06_glowny_24.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania