Dwa węglowodory nasycone A i B mają w cząsteczkach po pięć atomów węgla. Cząsteczka
jednego z tych węglowodorów ma budowę cykliczną. W cząsteczce węglowodoru A wszystkie
atomy węgla mają jednakową rzędowość. Węglowodory A i B ulegają bromowaniu na świetle
według mechanizmu substytucji rodnikowej. Każdy z nich tworzy wyłącznie jedną
monobromopochodną.
Napisz równania reakcji monobromowania węglowodorów A i B. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
Równanie reakcji monobromowania węglowodoru A:
Równanie reakcji monobromowania węglowodoru B:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Poszukaj struktur o równocennych pozycjach podstawienia wodoru.
Podpowiedź 2
Dla A wykorzystaj pięcioczłonowy pierścień, dla B maksymalną symetrię rozgałęzionego alkanu.
Podpowiedź 3
Zapisz graficznie bromowanie cyklopentanu i 2,2-dimetylopropanu, z HBr oraz warunkiem światła.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie dwóch równań reakcji.
1 pkt – poprawne napisanie jednego równania reakcji.
0 pkt – błędne napisanie równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki
stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.
Uwaga: Jeżeli zdający w obu poprawnie zapisanych równaniach użył Cl2 zamiast Br2, to za
zadanie otrzymuje 1 pkt.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W cyklopentanie każdy atom węgla jest drugorzędowy, a wszystkie pozycje wodoru są równocenne pod względem konstytucji produktu. To węglowodór A.
W niecyklicznym B jedną monobromopochodną daje 2,2-dimetylopropan, ponieważ cztery grupy metylowe są równocenne. W obu reakcjach na świetle jeden atom H zastępuje Br i powstaje HBr. Nie przyłączamy bromu przez rozerwanie pierścienia; zachodzi substytucja rodnikowa.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

