Węglan sodu jest solą dość dobrze rozpuszczalną w wodzie. Podczas ochładzania jej gorącego
roztworu nie powstaje sól bezwodna, ale wydzielają się hydraty, których skład zależy od
temperatury. W temperaturze 20 °C w równowadze z roztworem nasyconym pozostaje
dekahydrat o wzorze Na2CO3∙10 H2O. Rozpuszczalność dekahydratu węglanu sodu w wodzie
w tej temperaturze jest równa 21,5 g w 100 g wody.
Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 1997.
Oblicz rozpuszczalność węglanu sodu (wyrażoną w gramach substancji na 100 gramów wody) w opisanych warunkach w przeliczeniu na sól bezwodną.
Obliczenia:
Odpowiedź: Rozpuszczalność = … g soli bezwodnej w 100 g wody.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozdziel masę hydratu na sól bezwodną i wodę krystalizacyjną.
Podpowiedź 2
Do początkowych 100 g wody dodaj wodę wniesioną przez hydrat.
Podpowiedź 3
Przelicz około 7,97 g soli w 113,53 g wody na 100 g wody: około 7,0 g.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


7,97 g soli bezwodnej w (121,5 g – 7,97 g) = 113,53 g wody

(Odpowiedź: Rozpuszczalność = 7 g soli bezwodnej w 100 g wody)

(Odpowiedź: Rozpuszczalność = 7,0 g soli bezwodnej w 100 g wody)
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wartości
liczbowej wyniku (w gramach w 100 g wody).
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
LUB
– podanie wyniku liczbowego w innej jednostce niż gramy.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W 21,5 g dekahydratu masa bezwodnego Na2CO3 wynosi 21,5·106/286 ≈ 7,97 g. Pozostałe 13,53 g stanowi woda krystalizacyjna, która po rozpuszczeniu zwiększa ilość rozpuszczalnika do 113,53 g.
Rozpuszczalność soli bezwodnej wynosi więc 7,97/113,53·100 ≈ 7,02 g na 100 g wody, czyli około 7,0 g. Nie dzielimy przez początkowe 100 g wody, ponieważ pomijałoby to wodę hydratu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem


7,97 g soli bezwodnej w (121,5 g – 7,97 g) = 113,53 g wody

(Odpowiedź: Rozpuszczalność = 7 g soli bezwodnej w 100 g wody)

(Odpowiedź: Rozpuszczalność = 7,0 g soli bezwodnej w 100 g wody)