Źródło
Informacja do zadania 1.
O dwóch pierwiastkach umownie oznaczonych literami X i Z wiadomo, że:
● oba przyjmują w związkach chemicznych taki sam maksymalny stopień utlenienia
● konfiguracja elektronowa atomu pierwiastka X w stanie wzbudzonym, który powstał
w wyniku przeniesienia jednego z elektronów sparowanych na podpowłokę wyższą
energetycznie i nieobsadzoną, może zostać przedstawiona w postaci zapisu:

↑ |
|---|
1s 2s 2p 3s 3p 3d
● w stanie podstawowym atom pierwiastka Z ma łącznie na ostatniej powłoce i na podpowłoce
3d pięć elektronów.
Wpisz do tabeli symbol pierwiastka X i symbol pierwiastka Z, numer grupy oraz symbol bloku konfiguracyjnego, do których należy każdy z pierwiastków.
Symbol pierwiastka | Numer grupy | Symbol bloku konfiguracyjnego | |
|---|---|---|---|
pierwiastek X | |||
pierwiastek Z |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zlicz elektrony także wtedy, gdy konfiguracja przedstawia stan wzbudzony.
Podpowiedź 2
Dla metalu czwartego okresu uwzględnij elektrony zarówno 3d, jak i 4s.
Podpowiedź 3
Wpisz X: P, grupa 15, blok p; Z: V, grupa 5, blok d.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Symbol pierwiastka | Numer grupy | Symbol bloku konfiguracyjnego | |
|---|---|---|---|
pierwiastek X | P | 15 ALBO XV ALBO piętnasta | p |
pierwiastek Z | V | 5 ALBO V ALBO piąta | d |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.
1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Liczba elektronów nie zmienia się przy wzbudzeniu atomu, więc identyfikujemy X przez zliczenie elektronów w pokazanej konfiguracji. Jest to fosfor, P, należący do grupy 15 i bloku p.
Dla Z pięć elektronów walencyjnych rozdzielonych między podpowłoki 3d i 4s wskazuje wanad, V, z grupy 5 i bloku d. O przynależności do bloku decyduje charakterystycznie zapełniana podpowłoka, a nie samo największe n.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Symbol pierwiastka | Numer grupy | Symbol bloku konfiguracyjnego | |
|---|---|---|---|
pierwiastek X | P | 15 ALBO XV ALBO piętnasta | p |
pierwiastek Z | V | 5 ALBO V ALBO piąta | d |