Zadanie 35.1 — kwiecien 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 35.

Do dwóch probówek wprowadzono bezbarwny wodny roztwór glicyny. Następnie do

probówki I dodawano kroplami kwas solny z dodatkiem oranżu metylowego, a do probówki II

dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu z dodatkiem fenoloftaleiny. Po dodaniu

każdej kropli odczynnika zawartość probówek dokładnie mieszano. W obu probówkach

zaobserwowano zmianę barwy użytych wskaźników. Przebieg doświadczenia zilustrowano na

schemacie.

Informacja do zadania 35. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 22.

W tabeli przedstawiono zakres pH, w którym następuje zmiana barwy oranżu metylowego

i fenoloftaleiny oraz barwy tych wskaźników w roztworach o pH mniejszym od dolnej granicy

zakresu zmiany barwy i o pH większym od górnej granicy tego zakresu.

Nazwa

Zakres pH

zmiany barwy

Barwa wskaźnika w roztworach o pH

poniżej dolnej granicy

zakresu zmiany barwy

powyżej górnej granicy

zakresu zmiany barwy

oranż metylowy

3,1 – 4,4

czerwona

żółta

fenoloftaleina

8,3 – 10,0

bezbarwna

malinowa

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.

Uzupełnij tabelę – napisz, jakie były barwy obu odczynników przed dodaniem ich do probówek oraz jakie barwy zawartości obu probówek zaobserwowano po dodaniu do nich odczynnika.

Numer

probówki

Barwa

odczynnika przed dodaniem

do zawartości probówki

zawartości probówki

po dodaniu odczynnika

I

  

II

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Ustal najpierw barwy wskaźników w wyjściowym kwasie i zasadzie.

Podpowiedź 2

Glicyna może zarówno przyjmować, jak i oddawać protony.

Podpowiedź 3

Wpisz I czerwony → żółty, II malinowy → bezbarwny, z wariantami barw podanymi w kluczu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Numer

probówki

Barwa

odczynnika przed dodaniem

do zawartości probówki

zawartości probówki

po dodaniu odczynnika

I

czerwona

żółta lub żółtopomarańczowa

II

malinowa lub czerwona

bezbarwna lub brak lub różowa

malinowa lub czerwona bezbarwna lub brak lub różowa

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli (opisanie zmian z uwzględnieniem barwy użytych

roztworów).

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Odczynnik w I, czyli HCl z oranżem metylowym, jest czerwony przed dodaniem. Glicyna wiąże dodane protony, więc po zmieszaniu pojawia się barwa żółta lub żółtopomarańczowa.

NaOH z fenoloftaleiną ma początkowo barwę malinową, lecz glicyna zużywa OH−, oddając proton i powodując odbarwienie, ewentualnie słabe różowe zabarwienie dopuszczone w kluczu. Zmiany pokazują amfoteryczne zachowanie aminokwasu. Nie przypisujemy barwy wskaźnika samej glicynie ani nie zakładamy dużego nadmiaru dodawanego odczynnika.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Numer

probówki

Barwa

odczynnika przed dodaniem

do zawartości probówki

zawartości probówki

po dodaniu odczynnika

I

czerwona

żółta lub żółtopomarańczowa

II

malinowa lub czerwona

bezbarwna lub brak lub różowa

malinowa lub czerwona bezbarwna lub brak lub różowa

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_04_probny_35.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania