Źródło
Informacja do zadania 35.
Do dwóch probówek wprowadzono bezbarwny wodny roztwór glicyny. Następnie do
probówki I dodawano kroplami kwas solny z dodatkiem oranżu metylowego, a do probówki II
dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu z dodatkiem fenoloftaleiny. Po dodaniu
każdej kropli odczynnika zawartość probówek dokładnie mieszano. W obu probówkach
zaobserwowano zmianę barwy użytych wskaźników. Przebieg doświadczenia zilustrowano na
schemacie.

W tabeli przedstawiono zakres pH, w którym następuje zmiana barwy oranżu metylowego
i fenoloftaleiny oraz barwy tych wskaźników w roztworach o pH mniejszym od dolnej granicy
zakresu zmiany barwy i o pH większym od górnej granicy tego zakresu.
Nazwa | Zakres pH zmiany barwy | Barwa wskaźnika w roztworach o pH | |
|---|---|---|---|
poniżej dolnej granicy zakresu zmiany barwy | powyżej górnej granicy zakresu zmiany barwy | ||
oranż metylowy | 3,1 – 4,4 | czerwona | żółta |
fenoloftaleina | 8,3 – 10,0 | bezbarwna | malinowa |
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.
Uzupełnij tabelę – napisz, jakie były barwy obu odczynników przed dodaniem ich do probówek oraz jakie barwy zawartości obu probówek zaobserwowano po dodaniu do nich odczynnika.
Numer probówki | Barwa | |
|---|---|---|
odczynnika przed dodaniem do zawartości probówki | zawartości probówki po dodaniu odczynnika | |
I | ||
II | ||
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal najpierw barwy wskaźników w wyjściowym kwasie i zasadzie.
Podpowiedź 2
Glicyna może zarówno przyjmować, jak i oddawać protony.
Podpowiedź 3
Wpisz I czerwony → żółty, II malinowy → bezbarwny, z wariantami barw podanymi w kluczu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Numer probówki | Barwa | |
|---|---|---|
odczynnika przed dodaniem do zawartości probówki | zawartości probówki po dodaniu odczynnika | |
I | czerwona | żółta lub żółtopomarańczowa |
II | malinowa lub czerwona | bezbarwna lub brak lub różowa |
malinowa lub czerwona bezbarwna lub brak lub różowa
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli (opisanie zmian z uwzględnieniem barwy użytych
roztworów).
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Odczynnik w I, czyli HCl z oranżem metylowym, jest czerwony przed dodaniem. Glicyna wiąże dodane protony, więc po zmieszaniu pojawia się barwa żółta lub żółtopomarańczowa.
NaOH z fenoloftaleiną ma początkowo barwę malinową, lecz glicyna zużywa OH−, oddając proton i powodując odbarwienie, ewentualnie słabe różowe zabarwienie dopuszczone w kluczu. Zmiany pokazują amfoteryczne zachowanie aminokwasu. Nie przypisujemy barwy wskaźnika samej glicynie ani nie zakładamy dużego nadmiaru dodawanego odczynnika.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Numer probówki | Barwa | |
|---|---|---|
odczynnika przed dodaniem do zawartości probówki | zawartości probówki po dodaniu odczynnika | |
I | czerwona | żółta lub żółtopomarańczowa |
II | malinowa lub czerwona | bezbarwna lub brak lub różowa |
malinowa lub czerwona bezbarwna lub brak lub różowa